Een zinvol leven, dat wil iedereen. Maar hoe?, Peter Henk Steenhuis, dagblad Trouw

Mooi stukje ter overdenking.

Een zinvol leven, dat wil iedereen. Maar hoe? De zinzoeker geeft antwoord. Vandaag een vraag van een lezer wier agenda vol staat met zinvolle activiteiten, maar toch 'geen volledige zingeving ervaart'.

PETER HENK STEENHUIS

Vraag

Ik ben een vrouw van 56 jaar met een partner en een nog thuiswonende dochter. Ik werk fulltime als zelfstandige ondernemer, ik speel in een amateurorkest, zit op dansles en yoga, eet gezond en kook altijd zelf, loop hard. Daarnaast doe ik vrijwilligerswerk: ik zit in het bestuur van een woningvereniging en ben gastspreker op scholen.

Wie naar mijn leven kijkt, zal zeggen dat ik hier volop zingeving uit zal halen. Toch knaagt bij mij twijfel: is dit wel de juiste zingeving, zie ik iets over het hoofd of mis ik iets? Zou ik niet veel meer energie moeten steken in andere dingen zoals mijn gezin, mensen die me dierbaar zijn (familie, vrienden) of innerlijke rust of wat dan ook. Hoe kan het dat ik geen volledige zingeving ervaar in een leven dat van buitenaf volledig zingevend lijkt?

Drukbezette zinzoeker

Antwoord

Uit uw vraag maak ik onmiddellijk één ding op: u leidt een druk bestaan. Ik zou daarom zeker niet méér energie steken in nóg meer zaken, behalve als u andere zaken streept. En om daarin een goede keuze te leren maken, zou ik aanraden te leren niets doen. Omdat wij allemaal doeners zijn geworden, is niets doen voor ons, moderne mensen, misschien wel het moeilijkste dat er is.

Actie is buitengewoon verleidelijk. Wij hadden jarenlang in onze keuken een kaart op de schouw staan met de tekst: Nothing is more satisfying than crossing things off the list. Niets bevredigt meer dan je lijstje afvinken. Ik heb weleens halverwege de werkdag een lijstje gemaakt waarop zaken stonden die ik al gedaan had, alleen om het genoegen te smaken ze van m'n lijstje te kunnen afstrepen.

Het citaat is zo beroemd geworden, omdat iedereen wel aanvoelt dat dit eigenlijk ridicuul is. Want uiteindelijk levert het een onbevredigend gevoel op - vraag dit maar aan verpleegkundigen, die massaal het idee hebben niet meer voor een patiënt te mogen zorgen, maar lijstjes te moeten afvinken. Ook zij kennen uw vraag: is dit wel de juiste zingeving?

Dat wij zo graag in actie komen, komt volgens de hedendaagse Koreaans-Duitse filosoof Byung-Chul Han doordat wij onszelf de hele dag zien als een soort potentiële arbeidskracht. Dat ontkennen we graag, want bij arbeidskracht denken we aan een baas en een arbeider die doet wat hem wordt opgedragen. En we hebben toch meer vrije tijd dan ooit, denken we, dus dan ben ik geen potentiële arbeidskracht, zeker niet de hele dag.

Han meent van wel, juist doordat we onze eigen baas zijn geworden, zijn we onszelf gaan uitbuiten. Wij zijn niemands ondergeschikte, maar in feite zijn we onze eigen ondergeschikte. Volgens Byung-Chul Han leidt deze vrijheid van autoriteit niet tot echte vrijheid, maar laat ze vrijheid en dwang samenvallen. Naar Hans idee is dit de oorzaak van burn-out en depressiviteit. Of in uw geval tot twijfel over de juiste zingeving, wat hier een voorstadium van kan zijn. Daarom is uw vraag zinnig: door u op uw leven te bezinnen, kunt u mogelijk erger voorkomen.

Doordat we leven tegenwoordig opvatten als iets doen - een onderneming runnen, dansen, yoga, musiceren, koken, vrijwilligerswerk - zijn we niets doen gaan opvatten als een tekortkoming, waar we zo snel mogelijk korte metten mee moeten maken. We zien niets doen als een onvermogen, een weigering, een afwezigheid. Maar niets doen heeft zijn eigen logica. Je gaat niet snel op je werk niets doen, dat is niet de juiste plek, niet het juiste tijdstip. En ook middenin een vrolijk gezelschap dat een geanimeerd gesprek voert, valt niets doen uit de toon.

'Niets doen' is een vreemd woordpaar, want 'doen' klinkt erg actief, maar we hebben voor 'niets doen' nauwelijks een betere term. Men noemt het wel 'inactiviteit', en die is geen zwakte, maar heeft een eigen kleur, sfeer en gevoel.

Voor onze betovergrootouders was dit vanzelfsprekend, zij zouden nooit van inactiviteit spreken maar konden wel goed 'niets doen', wat ze bijvoorbeeld 'schemeren' noemden. Het woord 'schemeren' stamt uit de tijd dat licht nog schaars was en duur, en mensen er het liefst zo lang mogelijk mee wachten het te ontsteken. Zo ontstond er een gewoonte dagelijks een tijdje voor je uit te staren, de duisternis te zien opkomen. Woonde je aan een bosrand, dan was dit ook het uur dat de reeën zich lieten zien. Men zat en keek, meestal werd er weinig gezegd. Dit overgangsritueel ging verloren met de komst van kunstlicht. Kunnen we nu de letters niet meer goed lezen, dan staan we op, doen het licht aan en gaan weer verder met waar we mee bezig waren.

Ik heb een simpel en goedkoop advies: ga schemeren. Als u het niet precies weet, zoekt u even op wanneer de zon ondergaat, dat is het tijdstip dat de schemer aanvangt. Ga zitten, voor het raam of op het balkon of in de tuin. Kijk. Maakt niet uit naar wat, hoe langer u kijkt hoe meer u ziet - terwijl het donker wordt. Kans is groot dat u onrustig wordt, en binnen mum van tijd weer opstaat, bijvoorbeeld om te noteren wat u nog moet doen.

Kan gebeuren. Probeer dan de volgende dag iets langer te blijven zitten. Tegen de tijd dat u rustig de nacht kunt zien vallen, u geniet van uw inactiviteit, wordt het u vanzelf duidelijk welke activiteiten u nog zinvol vindt Zo bespaart u op alle mogelijke manieren energie.

De geheime geschiedenis van Yoga (met Podcast)

Een podcast over Yoga. Ik ben zelf een enthousiast beoefenaar van de yoga. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? En hoe oud is het? Het is een vrij nieuwe uitvinding met weinig heel oude roots. Er zijn wat Indiase elementen aanwezig in de laatste 150 jaar, maak het lichaam sterk dan kunnen we vechten tegen de Engelsen, die zich vermengd hebben met Westerse elementen van de laatste 150 jaar, een gezonde geest in een gezond lichaam, begonnen in Duitsland en Zweden. Geen oeroude heilige teksten of gewoon oude teksten. Geen mooie Hindoe cultuur en in Duitsland, Zweden zelf wat nationalistische roots. Bijzonder boeiend. Ga luisteren. Lees hieronder verder en luister naar de Podcast door hier te klikken.

Victor

Weinig spirituele praktijken zijn wereldwijd zo populair als hedendaagse lichaamsyoga. En net daarom is het opvallend dat niet veel mensen lijken te weten hoe het fenomeen precies ontstond. Je zou bijna kunnen spreken over een geheime geschiedenis. Al is die geschiedenis nu ook weer niet zo geheim aangezien er ondertussen erg veel academisch onderzoek naar gebeurde. Paul en Jonas namen dat onderzoek bij de hand en zetten alles even op een rij. Op die manier maken ze duidelijk dat het begrip yoga weliswaar een lange historiek heeft in de hindoefilosofie, maar dat de hedendaagse, lichaamsgerichte vormen eigenlijk niet zo erg oud zijn. Meer nog, in grote mate vinden ze hun oorsprong in de 19de-eeuwse westerse focus op lichaamscultuur. Daardoor is de geschiedenis van yoga ook nauw verbonden met het toenmalige nationalistische en zelfs racistische ideeëngoed. Gaandeweg verbond de praktijk zich echter steeds meer met eclectische spiritualiteit en wellnesstrends, waardoor het uitgroeide tot de rituele oefeningen die je vandaag op talloze plaatsen in Nederland en België kan beoefenen. 

In deze aflevering gaan Paul en Jonas dus dieper in op enkele facetten van hatha yoga die zelden besproken worden en soms ook erg gevoelig liggen. Maar wie ze kritisch onder de loep durft te nemen, krijgt een genuanceerder beeld te zien van een uiterst boeiend fenomeen. Op sommige momenten verwijzen Paul en Jonas daarbij ook naar enkele verhelderende visuele materialen. Via de onderstaande linken kan je deze bekijken.

• De pashupati zegel, waarvan sommigen beweren dat deze aantoont dat Yoga al vele duizenden jaren beoefend wordt. De argumentatie daarvoor blijkt echter niet zo sterk. 

• De cover van het allereerste boek over de Surya Namaskar (de zonnegroet), geschreven door bodybuilder Kolar Venkatesch Iyer. We gebruikten die ook als afbeelding voor deze aflevering. 

• Foto’s uit een editie van Health & Strength in 1935, waarmee het model Adonia Wallace de dames van haar tijd wou aanzetten tot populaire lichaamsoefeningen die niets met India te maken hadden, maar die wel sterk aan hedendaagse yogahoudingen doen denken. 

En de academische werken waar Paul en Jonas naar verwijzen zijn

• Mark Singleton, Yoga Body: The Origins of Modern Posture Practice, Oxford University Press, 2010. 

• Elliot Goldberg, The Path of Modern Yoga: The History of an Embodied Spiritual Practice, Inner Traditions, 2016. 

------

'Groetjes uit Shambhala' is een productie van ⁠Volzin⁠.

Voorlopig maar hopen op vrede in onszelf (Victor)

Voorlopig maar hopen op vrede in onszelf. 

Die vrede die al olie vlek iedereen bereikt. 

De glimlach en liefde in onszelf die de wereld veranderd.

Hoe blijf je weerbaar als land en individue.

Maar hou je de liefde vast.

Hoe verdedig je jezelf?

Zonder haat in je te voelen opborrelen.

Zonder de liefde aan de kant te schuiven?

De Liefde die nooit verdwijnt.

Maar slechts overschaduwt wordt.

De Liefde die er altijd is,

En die de agressie in ons, die er ook altijd is,

Verzacht en laat vervliegen.

Het begint bij jezelf.

Het je losmaken van welke ideologie dan ook.

Het je losmaken van het geloof van je ouders.

En je eigen geloof vinden in jezelf en in de Liefde.

In de eenheid, van het grenzeloze.

Want alleen het grenzeloze kan grenzen overstijgen

Kan grenzen opheffen, 

Kan vrede brengen.

Nada Brahma, de Wereld is Klank

De wereld is klank (en dus zijn wij als mens klank en beïnvloedbaar door klank.)

Voor wie van uitgebreide podcasts houdt: ooit (begin tachtiger jaren) was er op de radio een programma ‘Nada Brahma’ (de Wereld is Klank, een radio-essay van Joachim Ernst Berendt) en dit had ik toen opgenomen op mijn cassetterecordertje. Ik was er zeer van onder de indruk en had het vaak opnieuw beluisterd in die tijd. Nu heb ik besloten dat dit op youtube moet komen en inmiddels zijn 5 van de 11 hoofdstukken geüpload (bij elkaar wordt het ca 5 uur!). 

Ik heb het mezelf moeilijk gemaakt omdat ik er beelden bij wilde uploaden… en dat blijkt nogal veel werk… maar wel de moeite waard. Ik ga het dus zeker afmaken!

Hier kun je de playlist vinden en opstarten. Veel interessanter dan tv-kijken :-)

En dan ook: hoe men hier spreekt… wow… zo hoor je dat niet meer tegenwoordig. :-)

https://bit.ly/nada-brahma

🙏

Michel Koperdraat

What is God? A boy will tell you.

See here what God is according a child?

Haat, Hamas en Liefde (Victor Hooftman)

In La Verna was het makkelijk. Lopend door het sprookjesachtige bos met de kleine cyclamen, grotten, rotsen en mossen. Zittend in de grot waar Franciscus van Assisi zijn stigmata kreeg, met Hetty die een foto nam, makkelijk.

De stilte en liefde. Geen probleem. Maar dan. Je bent thuis en barbaren vallen plunderend, dodend, verkrachtend, Israël binnen. Vrouwen worden door de straten van Gaza gesleept, 1 jarige kinderen, net zo oud als ons buurmeisje nu, worden ontvoerd en in kooien opgesloten, oma van 90 neergeschoten, en huizen met bewoners erin in de fik gestoken. Jongeren dansend in de woestijn, worden met honderden afgeslacht. Dan verdwijnt de liefde en komt de haat. Hou hem maar eens buiten.

Alles van waarde is weerloos. Dat is het probleem. Hoe verdedig je iets weerloos zonder de waarde teniet te doen? De haat tegen de terroristen zoekt een uitweg. Maar die is er niet. 

Wat je kan veranderen, moet je veranderen. Wat je niet kan veranderen, moet je loslaten. 

Langzaam komt de liefde en stilte weer in beeld. Tot het volgende journaal, tot het volgende inlevingsmoment. En toch, weer terug naar de liefde en stilte. Je bent het nooit kwijt. De haat verduistert het slechts. Het is er altijd. 

Ego leeft van angst, dat houdt het ego in stand. De functie van het ego is jou te laten overleven. In deze tijden van geweld, angst en oorlog neemt het ego het over. Overleven. Alles versmalt, bewustzijn vernauwd. Maar bewustzijn is van nature breed en allesomvattend. Als de vernauwing wegvalt is de liefde er ook weer. Wordt de haat waargenomen voor wat het is. En kan weer losgelaten worden. 

Een oplossing voor deze verschrikkingen van geweld is er niet, nu. Als jij verandert verandert de wereld. Dat is de richting. Luisteren is de oplossing. Ik denk niet dat ik het nog mee ga maken, vrede in de wereld. Maar vrede in mijzelf is al heel wat. 

Call OFF the search, docu over Papaji

Een interessante YouTube documentaire over Papaji. De leraar van oa Mooi. Klik hier om hem te zien.

De zee die denkt (film) van Gert-Jan de Graaf

Gert schrijft:

Hoi allemaal,

Ik zal mijzelf ook even voorstellen in deze groep. Mijn naam is Gert de Graaff en ik ben de maker van de veelvuldig bekroonde speelfilm/docu ‘de zee die denkt’. Misschien kennen jullie deze film? Het verhaal is geïnspireerd op de boeken van en over Nisargadatta en Ramana Maharshi en op de vele inspirerende lezingen van Wolter Keers. Het wordt gezien als dè film over waar jullie in deze chat allemaal over praten, zoals het je ontdoen van je ego en inzien dat het idee van een ‘ik’ inderdaad enkel een idee is. 

 Zoals je uit de aanvang van dit bericht al kunt opmerken, blijft het proces van het overwinnen van mijn eigen 'trotse' ego (bijvoorbeeld door hier te vermelden dat de film '…veelvuldig bekroond…' is en '…dè film over…' wordt genoemd) nog steeds een hele uitdaging, haha.

Mocht je meer willen weten, zie [www.dezeediedenkt.nl](http://www.dezeediedenkt.nl/) Mocht je de film willen zien: https://www.gravioli.nl/gert-de-graaff/de-zee-die-denkt

De realiteit bestaat niet uit materie, maar uit bewustzijn, Bernardo Kastrup

Waarom het materialisme ons depressief maakt

Bernardo Kastrup interview

BERNARDO KASTRUP: 'IK BEN ONTZETTEND DIRECT, DAAROM VOEL IK ME OOK ZO THUIS IN NEDERLAND.'

Filosoof en wetenschapper Bernardo Kastrup wil ons wereldbeeld op zijn kop zetten. De realiteit bestaat niet uit materie, maar uit bewustzijn. 'Dingen buiten het bewustzijn, zijn per definitie theoretische abstracties.'

BAS ROETMAN

Wat is de aard van het universum? De meeste mensen zullen ervan uitgaan dat het universum uit materie bestaat: fysieke deeltjes dus, die weer zijn op te delen in kleinere deeltjes zoals moleculen en atomen. Volgens filosoof en computerwetenschapper Bernardo Kastrup (48) is het tijd om dat idee te vervangen. Niet materie, maar bewustzijn is de grond van de realiteit. En het materialisme is volgens Kastrup niet alleen logisch onverdedigbaar, het maakt ons ook nog eens depressief.

Het boek waarin Kastrup zijn stelling beargumenteert is onlangs in het Nederlands verschenen, Waarom materialisme totale onzin is. Een prikkelende titel, die past bij Kastrups karakter. "Ik ben ontzettend direct", vertelt hij in de tuin van zijn woning in Veldhoven, "daarom voel ik me ook zo thuis in Nederland."

Kastrup werd geboren in Brazilië. Hij werkte een tijdje bij de deeltjesversneller van CERN in Zwitserland, en ging daarna bij Philips aan de slag in Eindhoven. Nu schrijft hij boeken over het idealisme, de filosofische stroming die hij aanhangt. Zijn ideeën vinden een groot internationaal publiek. "Ik heb de komende tijd bijna iedere dag een interview", zegt hij trots maar ook een tikje uitgeblust.

Wat is het materialisme?

"Het materialisme is de gedachte dat de wereld is gemaakt van materie, zaken die je volledig kunt beschrijven op basis van getallen alleen. Als jij met de juiste lijst van getallen komt, van graden Celsius, kilogrammen, meters, dan heb je alles gezegd wat er te zeggen valt over materie.

"Tegenover de kwantiteiten staan de kwaliteiten. Alles wat wij ervaren, het rood van een appel, de smaak van een aardbei, de klank van muziek, dat zijn kwaliteiten. Volgens het materialisme vinden de kwaliteiten allemaal in jouw hoofd plaats, omdat de hersenen - op een manier die we nog altijd niet begrijpen - de kwaliteiten genereren vanuit de kwantiteiten, oftewel de materie."

Hoe meer getallen ik heb om iets te beschrijven, hoe dichter ik kom bij wat het is, zegt het materialisme.

"Juist. De materialist neemt de beschrijving van iets als het ding dat beschreven wordt. Stel je een landkaart voor. Het materialisme zegt dat de kaart hetzelfde is als het land dat de kaart beschrijft. Dat is natuurlijk belachelijk.

"Wat weten we voordat we theorieën en concepten maken? We weten dat bewustzijn bestaat, daar begint het mee. Om iets te kunnen weten moet het al onderdeel zijn van je bewustzijn. Bewustzijn - of subjectiviteit - is het enige aspect van de natuur dat vooraf gaat aan het theoretische. Het bestaat, het is de grond, het enige gegeven dat we hebben. Dingen die buiten het bewustzijn zijn, zijn per definitie theoretische abstracties. We kunnen veronderstellen dat ze bestaan, maar directe kennis is onmogelijk.

"Nu, het materialisme zegt: naast het bewustzijn is er die puur kwantitatieve, materiële wereld. Onze ervaring van die wereld, wat we zien, horen, voelen, is een representatie van die wereld die gemaakt is in onze hersenen. Ik noem dat een verdubbeling van de realiteit: er is datgene waar je mee begint - je bewustzijn - en iets anders, dat niks te maken heeft met bewustzijn maar als het ware achter de wereld van ervaring ligt. Dat is een verdubbeling. De vraag is: heb je die verdubbeling nodig? Mijn stelling is: nee."

Wat stelt u voor als alternatief? Is de wereld gemaakt van onze gedachten?

"Dat is niet de claim. De claim is dat de wereld buiten is gemaakt van iets geestelijks, op dezelfde manier als mijn gedachten geestelijk zijn, of mentaal. Onze innerlijke toestanden, zoals gedachten, emoties, fantasieën, zijn geen materie omdat ze niet in kwantiteiten beschreven kunnen worden. Hoe lang in meters zijn jouw gedachten? Hoe zwaar in kilogram zijn jouw emoties? Je kunt met een lange lijst getallen komen, maar je hebt nog steeds precies niks gezegd over een emotie of ervaring.

"Het idealisme zegt dat de wereld gemaakt is van iets dat vergelijkbaar is met onze eigen ervaringen. Stel je voor: je bent op reis en je staat op een berg. Je ziet de aarde tot aan de horizon. Je weet dat alles wat je kunt zien aarde is. Wanneer alles wat je ziet tot de horizon de aarde is, dan is het een makkelijke aanname dat er verder dan de horizon gewoon meer aarde is.

"Laten we dit vertalen naar bewustzijn. Alles wat we kunnen zien tot de horizon van ervaringen, zijn ervaringen. Verder dan de horizon van persoonlijke ervaringen zien we niet. Wat is dan de vanzelfsprekende conclusie? Dat er meer ervaringen zijn! Niet ervaringen die ik allemaal zelf kan ervaren, maar van dezelfde soort. De materialist zegt: mijn ervaringen bestaan tot mijn eigen persoonlijke horizon, en verderop is het iets totaal anders. Iets dat totaal niet te maken heeft met ervaringen. En zelfs: datgene dat op onverklaarbare wijze ervaring genereert! Dat is waanzin."

Wat er bij mij vanbinnen gebeurt is hetzelfde als de wereld buiten mij?

"Alles vindt plaats in een soort kosmisch bewustzijn. Dat klinkt nogal new-age-achtig, dat weet ik, maar het is wel de juiste beschrijving.

"Je zou ook kunnen zeggen dat de natuur één veld van subjectiviteit is. Je kunt dat ene veld van subjectiviteit ook verbeelden als een rivier. Alle verschillende vormen van het bestaan - inclusief mensen - zijn golven in de rivier. Er is uiteindelijk niets aan de golven behalve de rivier zelf, je kunt de golven niet pakken en uit de rivier halen. Het enige wat echt bestaat is de rivier zelf. Het is alles wat er is, alles wat er ooit was, en alles wat er ooit zal zijn."

Het materialisme heeft er wel voor gezorgd dat we enorme technologische vooruitgang hebben geboekt. Het werkt, zogezegd.

"Dat heeft niks te maken met de metafysica, met de aard van de realiteit. Onder het idealisme kunnen we nog steeds prima wetenschap bedrijven en technologie ontwikkelen.

"Stel je een kind van zes jaar voor dat een computerspel speelt. Hij speelt het spel zelfs zo goed dat hij wereldkampioen wordt. Begrijpt het kind wat het computerspel is? De hardware en software, de transistoren? Nee, hij heeft geen idee. Toch is hij wereldkampioen, waarom? Omdat het verhaal van het spel een 'handige fictie' is die werkt. Dit geldt ook voor technologie. Voor technologen maakt het niet uit wat de aard van de natuur is, zolang het werkt.

"Maar wat zijn de bijwerkingen van materialisme? Depressie, gebrek aan zingeving, gebrek aan empathie, gebrek aan respect voor de natuur, egoïsme, wanhoop."

Waar worden we dan precies depressief van?

"Het idee dat we afgescheiden zijn van anderen en de natuur, dat we opgesloten zitten in ons hoofd. Hoe ervaren we onze eigen identiteit? Als iets dat diep verbonden is met ons bewuste innerlijke leven. Het is alles wat je kent! Toch vertelt het materialisme ons dat de wereld niet gemaakt is van dat bewustzijn, maar dat de wereld gemaakt is van iets totaal anders dan wij. Dat wij anomalieën zijn in de wereld. We begrijpen niet hoe beschadigend dit is. We doen aan zelfmarteling."

U bent in spirituele kringen populair. Wat vindt u daarvan?

"Ik vind het prima, ik heb geen bezwaar tegen spiritualiteit of religie. Ik heb wel bezwaar tegen religieuze instituten die allerlei slechte dingen hebben gedaan, maar niet tegen religie en spiritualiteit zelf. Religie is een intrinsieke, natuurlijke manier van uitdrukking van de mens.

"In de loop der jaren wordt het me ook steeds meer duidelijk dat religies in de kern wijzen naar het idealisme. Ik ging de Bijbel lezen, ook daar vind je het. Lees maar eens Johannes hoofdstuk 1 vers 1: 'In den beginne was het Woord'. 'Woord' is een vertaling van het Griekse woord 'logos'. Maar 'logos' kan ook vertaald worden als geest. In den beginne was de geest, en de geest was God. De geest heeft alles gemaakt. 'Logos' is ook een van de woorden waarmee naar Jezus wordt verwezen, dus de geest kwam als het ware zijn eigen wereld in. Als je met die ogen de Bijbel gaat lezen, dan zie je het idealisme overal terugkomen."

Bernardo Kastrup, Waarom materialisme totale onzin is. Hoe echte sceptici weten dat er geen dood bestaat en hoe zij het leven, het universum en alles tot op de bodem in kaart brengen. Uitgeverij Samsara, 295 blz., € 27,99

Jelle van Baardwijk in gesprek met Ton Lathouwers

Jelle van Baardewijk is begonnen met mediteren. Graag neemt hij je mee op deze reis. De eerste stop die hij maakt is in Zutphen. Om met niemand minder dan Ton Lathouwers in gesprek te gaan. Ton is een instituut in de zengemeenschap in Nederland. Ook aanwezig is Elsbeth Wolf, de opvolgster van Ton.

Klik hier voor het filmpje.

A girl who was crying because she had lost her favourite dol ...

At 40, Franz Kafka (1883-1924), who never married and had no children, was walking through a park one day in Berlin when he met a girl who was crying because she had lost her favourite doll. She and Kafka searched for the doll unsuccessfully.

Kafka told her to meet him there the next day and they would come back to look for her.

The next day, when they had not yet found the doll, Kafka gave the girl a letter "written" by the doll saying "please don't cry. I took a trip to see the world. I will write to you about my adventures."

Thus began a story which continued until the end of Kafka's life.

During their meetings, Kafka read the letters of the doll carefully written with adventures and conversations that the girl found adorable.

Finally, Kafka brought back the doll (he bought one) that had returned to Berlin.

"It doesn't look like my doll at all," said the girl.

Kafka handed her another letter in which the doll wrote: "my travels have changed me." The little girl hugged the new doll and brought the doll with her to her happy home.

A year later Kafka died.

Many years later, the now-adult girl found a letter inside the doll. In the tiny letter signed by Kafka it was written:

"Everything you love will probably be lost, but in the end, love will return in another way."

Embrace change. It's inevitable for growth. Together we can shift pain into wonder and love, but it is up to us to consciously and intentionally create that connection.

Posing

Posing is a funny phenomenon. I regularly take a picture of a posing person, usually a woman, who is not posing for me. So is the squirrel. He's not posing for me either. All this in a day at the temple complex in Thailand. Why do people pose?

Poseren is een grappig fenomeen. Regelmatig neem ik een foto van een poserend mens, meestal vrouw, die niet voor mij poseert. Zo ook de eekhoorn. Die poseert ook niet voor mij. Dit alles op een dagje tempelcomplex in Thailand. Waarom poseren mensen?

Verlicht of niet? Hoe herken je dat?

De Boeddha gaat hier op in. Klik op deze link om te lezen.

Wat is een gelovig atheïst?

Een podcast over een interessant gedachtengoed.

Dankbaarheid en geluk

Wanneer we ons bewust zijn (volgens Thich Nhat Hanh) dat dankbaarheid ons gelukkig maakt en dat niet geluk ons dankbaar maakt, kunnen we de wereld op een andere, ruimere manier beschouwen.

Wat is keuzeloos gewaarzijn?, 4 juli 2023 door Hans van Dam

Waarom ik het liever weteloos gewaarzijn noem.

Wat is keuzeloos gewaarzijn?

Keuzeloos gewaarzijn, met of zonder spatie tussen gewaar en zijn, betekent onthecht, onaangedaan getuige zijn van wat zich maar voordoet. Niet kiezen, niet willen, niet oordelen, niet hechten, niet identificeren. Niet handelen maar het doen zijn gang laten gaan.

De term ‘keuzeloos gewaarzijn’, in het Engels ‘choiceless awareness’, was een favoriete uitdrukking van de spirituele leraar en antigoeroe Jiddu Krishnamurti. Hij heeft hem niet bedacht maar wel gepopulariseerd.

Het begrip ‘keuzeloos gewaarzijn’ is verwant met het taoïstische begrip ‘niet-doen’ (wu wei), met de boeddhistische praktijken van mindfulness, vipassana en shikantaza, en met de boeddhistische begrippen niet-zelf (anatman), leegte (sunyata) en geest.

Onverenigbaar met het leven

Letterlijk genomen is keuzeloos gewaarzijn een paradoxale opdracht, onverenigbaar met het leven. Leven is niet gewaar zijn om het gewaar zijn, gewaar zijn helpt je om te overleven.

Overleven is meer dan waarnemen, het is oordelen en handelen. Waarnemen, oordelen en handelen zijn niet los van elkaar te begrijpen. Ze gaan naadloos in elkaar over. Ze zijn onscheidbaar, behalve in gedachte.

Je kan in dit leven maar beter de juiste keuzes maken, anders ben je gauw gezien. Water drinken, geen chloor. Brood eten, geen spons. De kachel aansteken, niet de kamer. Door de deur naar buiten gaan, niet door het raam. Oversteken bij groen licht, niet bij rood.*

* Lees ook: Matthieu Ricard en de ontbinding van het absolute, vooral de paragraaf over begripsvorming (in het Witboek Zen).

Keuzeloos gewaarzijn is niet alleen onverenigbaar met het leven maar ook met zichzelf. Je kan er niet voor kiezen keuzeloos gewaar te zijn, want dan ben je het al niet meer.

Weteloos gewaarzijn

Keuzeloos gewaarzijn is een tegenstrijdig begrip, zoveel is duidelijk. Vroeg of laat brengt het iedereen in verwarring, behalve de agnost.

Voor mij als weetniet is keuzeloos gewaarzijn vanzelfsprekend. Het is niet iets waarvoor ik heb gekozen. Niet iets dat ik heb geleerd. Niets iets dat ik praktiseer. Niet iets dat ik nastreef.

Keuzeloos gewaarzijn is iets wat me overkomt, of ik wil of niet. Het is een gevolg van niet-weten. Niet weten te onderscheiden. Niet weten te kiezen. Niet-weten wat goed is. Niet-weten wat werkt. Geen conclusies weten te trekken. Maar wat doen. Maar zien.

Voor een agnost is keuzeloosheid geen keuze maar overmacht. Wat valt er te kiezen voor wie niet weet? En als er toch eens gekozen lijkt te worden: niet weten of jij het bent die kiest of dat de keuze zich aan jou voltrekt. Niet weten of er wel een jij is en of die wel wat te kiezen heeft of dat het maar zo lijkt. Niet weten of je keuze nu en voor altijd voor iedereen overal in alle opzichten juist is. Niet eens weten wat hier en nu juist is, voor deze of die, in dit opzicht of dat.

Keuzeloos gewaarzijn is zien zonder te weten wat je precies ziet. Onder ogen zien dat je het niet weet. Ervoor uitkomen dat je er niet uitkomt. Leven op de tast. Vandaar dat ik het liever weteloos gewaarzijn noem. Je hoeft je keuzes niet op te schorten of tegen te houden; je weet het gewoon niet meer.

Weteloosheid als je natuurlijke staat

Keuzeloos gewaarzijn is een onvermijdelijk gevolg van niet-weten. Maar in weteloosheid is geen ruimte voor de metafysische en idealistische connotaties die de spiritualiteit van Jiddu Krishnamurti aankleven. Voor zijn hoogdravende ideeën over Waarheid, Eenheid, Zelfrealisatie, Vrijheid, Wereldvrede enzovoort.

Wie ziet wat een strijd Krishnamurti’s leven is geweest, van zijn vroege jeugd tot op zijn sterfbed, vraagt zich onwillekeurig af hoe keuzeloos zijn gewaarzijn nou helemaal was. Ik zie het niet. Ik voel het niet. En ik benijd hem niet. Als ik zo nodig iemand moet benijden, dan maar mezelf.

Een agnost heeft niets te realiseren, niets in te zien en niets te bewaken. Hij heeft niets te doen en niets te laten. Hij heeft niets te bevestigen en niets te ontkennen, dit ook niet.

Een agnost weet alleen maar niet. Hij heeft het nooit geweten, al dacht hij soms van wel. Hij zal het wel nooit weten, al kan hij dat ook niet weten. Agnose is zijn natuurlijke staat. Hij ondergaat gewoon zijn gang.

Duidt iemand zijn gang als afgang, al is het maar uit het weten, dan duidt de agnost hem als opgang, al is het maar naar niet weten.

Duidt iemand zijn gang als opgang, al is het maar naar niet weten, dan duidt de agnost hem als afgang, al is het maar uit het weten.

Houdt iemand gewoon zijn waffel, een zeldzaamheid in het spirituele wereldje, dan houdt de agnost gewoon zijn waffel. Dan is het eindelijk even stil, hè hè. En dat wou jij keuzeloos gewaarzijn noemen? Haha.

Lees ook Niet-weten als passe-partout: keuzeloos gewaarzijn en eerder en verder (in het Witboek Niet-Weten).

photos with text from teachers

 Some people like quotes, some people dislike them. Why? Think about it. And enjoy.

Have a nice day.

When it is said that the world is an illusion, it means .... Rupert Spira

"When it is said that the world is an illusion, it means that the world as it is normally conceived to be is an illusion. The world is normally conceived to exist in its own right, separate from and independent of the awareness or consciousness that knows or experiences it.

When the traditional teaching says that the world is an illusion, it doesn't mean that the world is unreal or not really there. It is not that the world is unreal. The world is absolutely real. It is just that the reality of the world is not dead, inert stuff called matter. It is totally alive stuff called Pure Knowing, Awareness or God's Infinite Being."

~ Rupert Spira

Over stilte en ontspanning, het besef (Douwe Tiemersma)

Klik hier voor de audio van ruim een uur van een satsang van Douwe Tiemersma 

Stilte en openheid, bewustzijn. Je kan ze niet afdwingen maar je er wel spontaan van bewustzijn. Luister naar Douwe.

Jan Geurtz en Paul Smit over verschillen tussen Advaita en Dzogchen Boeddhisme...

In eerdere ontmoetingen hadden de heren al ontdekt dat er weinig verschillen zijn. Nu gaan ze op zoek naar de verschillen.

Om te luisteren klik hier.

Er is alleen maar dit, april 2023, Elisabeth Wolf

Er is alleen maar dit

3 april 2023

Vrijwel iedere zentraining begint met een simpele instructie over de houding van zazen, van ‘alleen maar zitten’, in oud verbasterd Chinees-Japans, shikantaza. Ik hoor nog de stem van mijn eerste leraar Nico Tydeman die de zitinstructie altijd afsloot met de regel: ’Niets veranderen, niets verbeteren; er is alleen maar dit’ en dan klonk de gong voor de eerste meditatieperiode. De allereerste keer dat ik bij toeval op een kussen zat, gaf direct een gevoel van thuiskomen. Intuïtief wist ik de ‘sleutel’ in handen te hebben voor m’n verdere leven, het zoeken was voorbij, het gaf een immens gevoel van vertrouwen. Eenmaal met de zentraining begonnen, bleef ik me desondanks keer op keer afvragen wat de bedoeling van dit ‘alleen maar zitten’ was. Het kwam niet in mij op om een link te leggen met boeddhanatuur of ‘schat’ in ons, waarover het in de dharmalessen ging. Zitten bleef een raadsel tot het moment dat de diepere betekenis van dat kleine zinnetje ‘er is alleen maar dit’ doordrong. In het zitten zelf, op het kussen brengen we onze ware-boeddhanatuur al tot uitdrukking. Geen doel, er is alleen maar dit; we zitten met een ‘don’t know mind’ met een ‘try, try, try mind’, zoals de Koreaanse zenmeester Seun Sahn (1927-2004) keer op keer benadrukte.

Generaties van zenmeesters hebben ons dat voorgehouden: zoek het niet buiten je; de boeddhanatuur krijg je bij je geboorte mee. De ongeboren geest is er altijd al, zegt Bankei (1622-1693), maar we zien het niet en blijven het maar buiten ons zoeken. Ch’anmeester Lin Chi (?-866), die leefde in de bloeitijd van Ch’an, befaamd om zijn stevige aanpak, legde er de nadruk op: “Als je wilt wandelen, ga dan wandelen. Als je wilt zitten, ga dan zitten, maar haal het niet in je hoofd om het ‘boeddhaschap’ te zoeken.” Dat gaat je niet lukken. Hij spreekt de monniken rechtstreeks toe met de woorden: “Volgers van de weg, domme kaalkoppen, jullie rennen maar rond op zoek naar het ene, maar jullie zijn niet verschillend van de Boeddha en de patriarchen. Jullie geloven dat niet en blijven maar rondrennen en het buiten jezelf zoeken. Maak die vergissing toch niet. Er is geen Dharma (Leer) buiten je. Zelfs wat in je is kan niet gevat worden“ (NNNN). Het blijft een mysterie.

Zenbeoefening van ‘alleen maar zitten’ en niet iets doen roept vragen op. Ook bij Zuster Elisabeth Dinnissen, die in 2002 transmissie kreeg van Ton Lathouwers, ze overleed in 2021. In de laatste jaren van haar leven kwam ik bij haar op bezoek. Zij vertelt in een van haar boeken[1], dat toen zij zich eens op het kussen verveelde, ze aan Pater Lasalle, haar leraar vroeg, of ze dan kon bidden. Hij antwoordde: “Ah, Sie wollen etwas zu naschen haben?” Afleiding willen hebben, iets te doen willen hebben op het kussen. Het is moeilijk de stilte in te gaan, want het confronteert ons met de lichte maar ook met de donkere kanten van onszelf. Het is een uitdaging om zonder houvast te zitten zonder iets te doen en geen grond te hebben om op te staan. Het is niet voor niks dat seculiere zentakken aanhangers blij maken met de schematisch aangeboden gouden bergen die op de korte termijn worden beloofd van betere concentratie, betere slaap, duurzaam geluk, enzovoorts. Het zijn de dingen die het ego nastreeft en we willen die dingen natuurlijk allemaal! In shikantaza beschouwen we dit als bijvangst, want het ‘familiejuweel’, zoals Ton Lathouwers altijd zegt, komt nooit via de geopende poorten op ons toe. We weten het niet. Juist dit niet weten met aan de andere kant, groot vertrouwen, is de kern van alleen maar zitten. We zitten met een lege geest, streven niet iets na, er is alleen maar dit, alleen maar zitten. We kunnen het niet invullen, we wachten en waken en alleen dan kan er een andere dimensie van de Werkelijkheid opengaan, die alleen te benaderen is met een don’t know mind. ‘Denk het niet denken’, zegt Dōgen, het hart van de beoefening is ’het zelf’ vergeten:

‘De boeddhaweg bestuderen is het zelf bestuderen.

Het zelf bestuderen is het zelf vergeten.

Het zelf vergeten is één worden met de tienduizend dingen.

Lichaam en geest vallen weg, geen spoor van verlichting.’

Als we het zelf vergeten vallen dualiteiten weg, worden we één met wat is in een tijdloze ruimte; nergens meer een ‘ik’ te bespeuren. In de meditatie leggen we de verbinding met de zijnsgrond van ons bestaan, het is een innerlijke reis naar de hartgeest, naar de schat die wij in ons dragen. “Iedereen draagt iets kostbaars in zich dat in niemand anders te vinden is. Dat te vinden is je weg.” Het is een beeld van Martin Buber uit de Joodse traditie; in de zentaal noemen we dit onze ware natuur of oorspronkelijk gelaat. Kardinaal Newman biedt een perspectief dat hierop doorborduurt: “In de tijdelijkheid van ons bestaan op de weg die we gaan, groeien wij in ons leven naar een voltooiing of zelfverwerkelijking toe.” Voor de Britse kardinaal Newman (1801-1890), die door Zr. Elisabeth Dinnissen in Brugjes naar de diepte wordt aangehaald (2011, 22) is tijd vergankelijkheid, maar tijd is tegelijk ook ‘de grote matrix en moederschoot, waarin alles tot rijping komt en langzaam naar een voltooiing toegroeit’. Dat geldt voor het hele universum, de mensheid, de Openbaringen of Apokalyps, waar geschreven staat, dat aan het einde der tijden iedereen een steentje in de hand krijgt met een tekst, die alleen voor jou en de Eeuwige zichtbaar is. De tekst onthult wie jij ten diepste bent. Ik sprak met een moslim die dit beeld ook kende.

Het beeld van een oerbaarmoeder komt in de boeddhistische traditie in de Tathāgatagarbha soetra voor. Het betekent: baarmoeder van de aldus gekomene, waarmee de Boeddha wordt geduid. De soetra stamt uit de beginperiode van de Mahayana traditie rond het jaar 100 in India. De doctrine van de tathāgatagarbha is gebaseerd op de idee dat er in de grote oerbaarmoeder doorlopend kleine boeddha’s in aanleg wachten om geboren te worden. Daar stamt de idee vanaf dat alle levende wezens vanaf de geboorte de boeddhanatuur hebben. De oerbaarmoeder is de ongeboren en onvergankelijke hartgeest, oorsprong van alle ontstaan en vergaan. Het is één grote in beweging zijnde eenheid in ruimte-tijd, die zich voortdurend opsplitst in nieuwe vormen, die aan het einde van hun levenscyclus terugkeren naar de eenheid; het is een doorlopende circulaire beweging in ruimte-tijd, mysterie van geboorte-dood.

Wat Newman over de tijdelijkheid zegt is dat er in ons leven tegelijkertijd in de tijd iets groters gaande is, waarmee wij in verbinding staan. Door de stilte in te gaan, nemen wij deel aan de ‘wording’ van het ontwakende bewustzijn, zoals hij dat noemt, van het gehele universum. Wij boeddhanaturen op het kussen en tegelijk boeddhanatuurt het hele universum met ons mee, hoorde ik André van der Braak ooit zeggen. Tijdelijkheid krijgt een positieve waarde, want de mens is meer dan een tijdelijke vorm in die onmetelijke ontwikkeling van het totale universum.

We zijn tijdelijkheid in de eeuwigheid en eeuwigheid in de tijdelijkheid. Door de stilte in te gaan en ‘alleen maar te zitten’ met steeds minder ik, dragen wij bij aan de voltooiing en verwerkelijking van het gehele universum. Met steeds minder ik,  gedreven door het verlangen te worden wie we ten diepste zijn, worden we compassievollere wezens. Door overdracht van verdiensten dragen we bij aan de compassie van KwanYin, die in het hele universum werkzaam is. Wellicht was het verlangen te worden wie we ten diepste zijn, ooit de drijfveer om op een kussen te gaan zitten en de stilte in te gaan met altijd de eerste gelofte in gedachten: hoe talloos de levende wezens ook zijn, ik beloof ze allen te bevrijden.

Tekst Elsbeth Wolf

Over nietsdoen en vakantie en hoe moeilijk dat soms kan zijn, Lisette Thooft

Nieuwsbrief, met blog : Lekker vaak op vakantie (mijn top-5)

Vroeger ging ik zelden op vakantie. Het is zoveel werk, was mijn smoes: eerst moest ik extra hard werken voor vakantiegeld, dan alles in mijn eentje regelen. Maar werkvakanties vond ik prima – laptop mee, een doel, structuur in de dagen, honorarium na afloop.

De smoes was een smoes en wat ik eigenlijk niet kon, was nietsdoen. Geen deadline hebben, geen doel, alleen maar luieren en een beetje rondhangen…? Huuu! Ik wist wel dat het goed voor me zou zijn, dat ik er verfrist en geïnspireerd uit tevoorschijn zou komen, maar ik vond het doodeng.

 

Vakantie komt van vacare, leeg zijn, vrij zijn, en misschien ken je de term horror vacui? Afschuw van de leegte.

Ik ben niet de enige die er problemen mee heeft. Veel mensen maken ruzie op vakantie, worden ziek of krijgen ongelukken. Anderen plempen hun vakanties vol met doe-dingen. Nietsdoen aan de Méditerranée is al net zo moeilijk als nietsdoen op je meditatiekussen.

Ik denk dat die angst de grote makke is van onze tijd, de belangrijkste oorzaak van onze jachtigheid en overconsumptie en dus van zo’n beetje alle grote problemen.

 

Angst voor leegte is normaal en natuurlijk. De natuur vult alles op als ze de kans krijgt. Een vacuüm is zeldzaam en zelfs in een vacuüm schijnt het dat er voortdurend deeltjes ontstaan en weer vergaan. Het hele heelal bestaat sowieso alleen maar omdat ‘niets’ geen stabiele toestand is. Niets kan nooit niets blijven.

Maar dat is ook precies waarom het griezelig is, want zodra je je geest op ‘niets’ probeert te zetten, komt er uit de duistere diepte van alles boven. Drukke gedachten, angsten, zelftwijfel, zelfkritiek, oud zeer.

 

Daarom had de Indiase wijsgeer Osho ook een regiment therapeuten in zijn ashram – om al die mensen bij te staan die hun geest wilden leegmaken en terechtkwamen in verdrongen trauma’s en oude pijn. Rebalancing is eruit voortgekomen. De therapeuten vroegen aan Osho wat het lichaamswerk van de toekomst was, en hij zei: leer alles aan elkaar wat je weet en haal daar de essentie uit. Het motto van Rebalancing is ‘van denken naar voelen naar zijn’ – puur aanwezig kunnen zijn zonder geknars en geknaag in je hoofd. Dan vult de leegte zichzelf namelijk met welbehagen, onvoorwaardelijke liefde en nieuwe inspiratie.

 

De Amerikaanse theatermaker, activiste en theologe Tricia Hersey noemt rust een vorm van verzet tegen het wurgende kapitalistische systeem. En tegen white supremacy, stelt zij. Ik las haar boek Rest is resistance en viel er telkens bij in slaap, omdat het nogal een simpele boodschap is die ze steeds herhaalt, maar dat is dus precies goed en ze heeft gelijk. Ook zij adviseert om oude pijn op te zoeken en te helen – dat maakt dat we makkelijker nee kunnen zeggen tegen een omgeving die ons overvraagt. Op haar lijstje rustgevende activiteiten staan onder andere: detoxen van de social media, mediteren, dagdromend uit het raam staren, lang in bad zitten, muziek maken, handwerken, een huisaltaartje creëren, niet meteen elke email beantwoorden, ’s avonds in het donker voor je slapen gaat genieten van warme thee, wandelen in de natuur en heel hard lachen.

 

Dit is mijn persoonlijke top-5:

 

1. Oppassen. Baby’s zijn voornamelijk. Kleine kinderen gaan nog op in de flow van het leven, ze spelen zonder structuur of doel. Dus hoe meer tijd ik mijzelf gun voor mijn kleinkinderen (en hoe minder ik in die tijd op mijn telefoon kijk) hoe meer ik leer te zijn.

 

2. Yin yoga. Deze vorm van yoga ligt het dichtst bij rebalancing: ontspannen in het ongemak. Sowieso is dat natuurlijk zo’n beetje de kern van levenskunst. In mijn praktijk geeft Justyna Szamlewska verrukkelijke yin yoga-lessen, met spirituele diepgang. Elke keer als ik meedoe, voelt het alsof ik even op vakantie ben.

 

3. Bidden. Ik las over het Jezus-gebed in een prachtig boek over oosters-orthodoxe spirituateit, The Mountain of Silence. Eerlijk gezegd had ik niet zoveel met Jezus maar ik ging het gewoon proberen en het werkt wonderbaarlijk goed; direct voel ik de ontspanning door mijn lichaam trekken. In bed val ik er zó mee in slaap, elke keer weer. Je herhaalt, in jezelf of hardop: “Heer Jezus Christus, zoon van God, ontferm u over mij, amen.” (Eigenlijk is het “ontferm u over mij, zondaar,” maar die zondaar laat ik weg). Mijn verklaring is: hiermee plug je in op het Christusbewustzijn, het morfische veld van onvoorwaardelijke liefde. Niets rustgevender dan dat. We zijn al goed genoeg, in onvoorwaardelijke liefde.

 

4. Liggen op de grond met mijn benen op de bank, ogen dicht en concentreren op het heerlijke gevoel van ontspanning in mijn buik. Op een spijkermatje heb je ook mini-vakanties, of op een backstretcher (ik heb er geen aandelen in :-). Je hoeft alleen maar te liggen; je lichaamsgewicht doet de rest.

 

5. Langzaam ademen. Doe een Buteyko ademtraining als je merkt dat je tussen twee de uitademing en de volgende inademing niet tenminste tien, vijftien tellen kunt pauzeren zonder jezelf te forceren. Een paar keer per dag ervoor gaan zitten en weinig ademen: licht, oppervlakkig en traag – je handen worden warm, je voeten worden warm, je buik gaat rommelen, je ontspant.

 

Ik kan het steeds beter, nietsdoen. Mijn mini-vakanties zijn heerlijke momenten van rust en inspiratie. Kosten en stikstof-uitstoot: bijna niets.

Een podcast over een interreligieuze mysticus, Bede Griffiths, in India

Klik om de podcast te beluisteren op deze link.

Een interreligieuze mysticus, zo kan je Bede Griffiths omschrijven. Toen deze Britse Benedictijnse monnik halverwege de twintigste eeuw in India terecht kwam, werd hij één van de boegbeelden van de christelijke ashram beweging. In zijn eigen Shantivanam ashram werd een christelijk kloosterleven geheel verweven met hindoegebruiken. Hij verdiepte zich in de Indische tradities en kwam zo tot een mystieke en non-duale interpretatie van het christendom die duizenden mensen over de hele wereld aansprak. Velen bezochten hem in zijn ashram, anderen lazen zijn boeken. Zijn perennialistische kijk op religie was dan ook van grote invloed op de hedendaagse spiritualiteit – zeker in christelijke kringen.

De afgelopen maanden verdiepte Jonas zich in het hele oeuvre van Griffiths. Het leek hem dan ook een goed idee om samen met Paul enkele van Griffiths kernconcepten te bespreken en na te gaan hoe we zijn versmeltende interpretatie van hindoeïsme en christendom precies kunnen begrijpen. Meer nog, op één van zijn vele reizen naar India kwam Paul ooit in de Shantivanam ashram terecht waardoor hij Bede kort ontmoette. Hij wist in eerste instantie niet wie het was, maar later werd het hem duidelijk en zoveel jaren later beaamt hij nog steeds wat zo vaak over de christelijke sannyasin werd gezegd: dit was een man die tot een dieper spiritueel niveau was doorgedrongen. Hij straalde iets uit wat je maar zelden in mensen ontwaart.

------

'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.

ADVAITA VEDANTA NOG AAN TOE!, 13 maart 2023 door Hans van Dam

Hoe je de mind de mond snoert.

Beste Hans,

Het is pas door jouw vertaling van non-dualiteit in ‘geen onderscheid weten te maken’ dat ik begrijp wat ermee bedoeld wordt. Welk verschil zich ook aan je voordoet, uiteindelijk is het niet hard te maken.

Alle grenzen zijn kunstmatig. Er is alleen maar Bewustzijn! De Bron waarin alles verschijnt en verdwijnt! Het Ene! De Waarheid!

Dit was net het zetje dat ik nodig had om me definitief in het non-duale te vestigen. Daarvoor wil ik je hartelijk bedanken.

Beste Onno,

Advaita vedanta is Sanskriet voor niet-twee (a-dvaita), het einde (anta) van de wijsheid (veda). Ik heb dat voor mezelf vertaald in geen onderscheid weten te maken, een facet van niet-weten.

Geen onderscheid weten te maken is een persoonlijk ondervinding in een bepaalde situatie op een bepaald moment. Je weet iets eventjes niet. Of je het straks nog steeds niet weet, of nooit zult weten, of anderen het nu niet weten en nooit zullen weten, weet je ook niet.

Hier en nu geen onderscheid weten te maken betekent dus niet dat het onderscheid in kwestie niet hard is en nooit hard te maken zal zijn. Het betekent al helemaal niet dat geen enkel verschil ooit hard te maken is of dat alle grenzen kunstmatig zijn.

Je mag die conclusies inductief trekken uit je eigen ervaringen, maar inductie, redeneren van het bijzondere naar het algemene, is een slechte raadgever.

Zelfs als alle grenzen inderdaad kunstmatig zouden zijn, volgt daaruit niet dat alles één is. Er volgt niet uit dat er alleen maar Bewustzijn is. Er volgt niet uit dat Bewustzijn de bron is waarin alles verschijnt en verdwijnt. Er volgt niet uit dat er zo’n bron is. Dat zijn allemaal onberedeneerde gedachtesprongen.

Onno: Zo hou je weinig over.

Hans: Jij houdt alles over, ik niets. Voor jou is advaita vedanta een snelweg naar de Waarheid, voor mij is het een ijlweg uit de geest.

Onno: Hoe werkt dat dan?

Hans: Iedere keer dat je gedachten met je aan de haal gaan, sla je met je vuist op tafel en roep je met stemverheffing: ‘ADVAITA VEDANTA NOG AAN TOE!’

Onno: ‘NIET-TWEE, HET EINDE VAN DE WIJSHEID!’

Hans: Zo snoer je de mind de mond.

Gratis boek 'Zelfrealisatie, is dat nu alles' en radio-interview (Jan van Delden)

Leuk en nuttig boek, gratis ter beschikking gesteld door Jan van Delden.

Klik hier om de hoofdstukken te downloaden

Voor een interview met Jan van Delden op radio Gelderland, Tendens, door Rinus van Warven, klik hier.

Arold & Bram gaan samen in gesprek in Gouda. 10 euro.

Arold & Bram gaan samen in gesprek

Met heel veel plezier nodigen wij je uit om maandag 13 maart deze bijzondere lezing bij te wonen.

De auteurs Arold Langeveld; Verslaving als Kans en Bram Bakker; Oud zeer gaan samen in gesprek over hun recent verschenen boeken.

Klik hier voor de details van deze interessante bijeenkomst in Gouda

Jan van Delden zijn boek gratis voor jou!

Jan van Delden

Zelfrealisatie, is dit nu alles? – heruitgave

Een heruitgave van Zelfrealisatie. Is dit nu alles? wordt hier aangeboden.

Uit het boek dat in beeld en tekst het werk van Jan onder de aandacht wil brengen is door Jan een aantal pagina’s geselecteerd die in zes afleveringen, op zijn website worden gepubliceerd. Bij enkele fragmenten zal Jan een toelichting geven, waarin hij de ontwikkeling van zijn wijze van communicatie onder de loep neemt.

Voor u, lezers van deze blog gratis te downloaden. Klik hier.

De twee hersenhelften ondergaan een hiërarchie verwisseling, 11 januari 2023 door Rob van Boven en Luuk Mur

De twee hersenhelften ondergaan een hiërarchie verwisseling

11 januari 2023 door Rob van Boven en Luuk Mur

We hebben twee hersenhelften die elk op een andere wijze aandacht hebben voor de wereld. Iain McGilchrist begint zijn uitleg in een interview op YouTube met het volgende verhaal*:

Een spiritueel meester, met diepgaande spirituele inzichten, zorgt voor een kleine gemeenschap geïnteresseerden. Omdat hij dit zo goed doet, wordt deze groep steeds groter, waardoor er ook steeds meer regelzaken bijkomen. Hij moet op een gegeven moment zoveel organiseren, dat hij vreest dat dit ten koste gaat van zijn wijze inzichten en het overzicht over het geheel. Hij vraagt daarom één van zijn begaafde volgelingen om de regelzaken voor hem te doen. Deze man doet zijn werk goed, het is een bureaucratisch persoon, accuraat, maar hij weet niet wat hij niet weet. Hij mist het inzicht in waar het omgaat en is zich niet bewust dat hij deel uit maakt van het geheel. Hij begint zich kritisch te voelen tegenover zijn meester, die maar rustig in de tempel zit en lachend zijn dingen doet, terwijl hij inmiddels ongeveer alle noodzakelijke werkzaamheden verricht. Hij gaat zich gedragen alsof hij zelf de leiding heeft, maar omdat hij niet weet wat hij niet weet, gaat het snel bergafwaarts met de community.

De linkerhersenhelft (L.H.) doet de administratieve zaken, doet dat goed en gefocust en denkt dat alles goed gaat als de bedachte regels maar zo goed mogelijk opgevolgd worden. De details zijn hierin belangrijk. Maar eigenlijk weet hij maar weinig van het geheel in vergelijking met de rechterhersenhelft (R.H). Volgens McGilchrist is in onze moderne wereld de L.H. dominant geworden en zijn we de wijsheid van de R.H. aan het kwijt raken. We komen in een wereld te leven waar we abstracties als meer betekenisvol hanteren dan wat ze representeren. Dat woorden belangrijker worden dan feiten en het leven, ontdaan van betrokkenheid, benaderd wordt.

De wijsheid van de R.H. kan echter niet vastgelegd worden in procedures en protocollen. De L.H. denkt het allemaal te weten, is dogmatisch, stelt regels op waar iedereen zich aan moet houden, wil dat controleren en accepteert geen andere meningen. En daarmee bereikt de L.H. het tegenovergestelde van wat de R.H. voor inzichten heeft. De R.H. ervaart het unieke in een situatie, de L.H. denkt in categorieën, modellen en abstracties waardoor het speciale verdwijnt. De L.H. heeft geen overzicht en houdt zich bezig met de delen. De R.H. ervaart de wereld zoals die zich voordoet, met emoties en het leven zelf, holistisch. Tegenstellingen worden door de R.H. niet als zodanig ervaren, maar als stellingen vanuit verschillende gezichtspunten ten aanzien van een bepaald fenomeen. Kijken vanuit verschillende perspectieven geven verschillende visies. Het is niet ondenkbaar dat in elke visie wel zinnige informatie schuilt.

De twee hersenhelften moeten goed in balans zijn met elkaar om als mens optimaal te kunnen functioneren. Daarbij moet de R.H. de meester zijn en de L.H. de dienaar. Als door omstandigheden de L.H. gaat domineren, dan zal het overzicht verdwijnen, zonder dat de persoon dit als een probleem ziet. Hij merkt het zelfs niet eens en als er problemen ontstaan dan zoekt hij de oorzaak bij anderen. Wat voor een persoon geldt. Kan ook gelden voor de samenleving als geheel. Volgens McGilchrist komen we steeds meer in een door de L.H. gedomineerde samenleving terecht, gebaseerd op regels, modellen en protocollen en een emotioneel onverschillig houding. Het lijkt ons dat dit op vele domeinen van de samenleving waarneembaar is. Van de stikstofdiscussie, de opwarming van de planeet, de zorg voor ouderen tot de protocollen in de jeugdbescherming, de linkerhersenhelft denkers bepalen met hun regels ons leven, en bijna iedereen klaagt erover.

Een vriendin brak haar voet op vier plaatsen en kwam thuis te zitten. Ze woont alleen en toen ze de thuiszorgmedewerkster vroeg een boterham te smeren voor haar, was het antwoord dat ze dit niet mocht doen volgens haar protocol.

Een verpleeghuis in Delft maakte onlangs bekend dat de maaltijdvoorziening veranderd was. Vanaf 1 januari 2023 kunnen de bewoners per dag nog 150 gram aardappelen krijgen, 150 gram groenten en 80 á 100 gram vlees. Met vriendelijke groet van de Teamleider Facilitair. Een derde voorbeeld: stervende patiënten liggen in hun eigen ontlasting, omdat verpleegkundigen uren bezig zijn om voor hen incontinentieluiers geregeld te krijgen. Het lijkt wel of Nederland vastloopt door het moeten volgen van dit soort belemmerde regels en niemand die het kennelijk durft te doorbreken. Hebben de linkerhersenhelft denkers definitief gewonnen of is het tij nog te keren?

Het is bekend dat scholieren steeds meer psychosociale problemen ervaren. Er wordt veel geklaagd over examenstress en de coronaperiode heeft een nadelig effect gehad op onderlinge contacten. Het is niet ondenkbaar dat de L.H. in hun leven een steeds dominantere rol speelt, waardoor een besef van verbondenheid steeds dunner wordt. Het besef van verbondenheid, hetgeen nu juist een eigenschap van de R.H. is, hebben we absoluut nodig om ons leven als zinvol te ervaren. Als we ons in liefde verbonden voelen met onze omgeving dan houden we ons niet bezig met de zin van het leven. We ervaren het gewoon, we zitten erin en zijn niet opzoek naar de zin. Aangezien we in een cultuur leven waar het besef van verbondenheid steeds dunner wordt, gaan we toch op zoek naar zinbeleving. We kunnen het proberen te vinden in een surrogaat zoals b.v. in macht, maar ook in kunnen presteren. Als presteren ons moet beloven ons een besef van zingeving te bieden, dan wordt presteren automatisch buitengewoon belangrijk en stressvol. Doelloosheid en wanhoop zal zich bevinden onder de prestatiezucht. En als we driftig blijven zoeken naar de zin waar het niet te vinden is, dan zal de wanhoop en doellosheid niet minder worden. Eigenlijk beginnen we te dwalen als de L.H. de dominante hemisfeer is en weten we niet meer waar we het besef van zingeving nog kunnen vinden.

Rob van Boven (1951) is psycholoog en geregistreerd psychotherapeut. Hij was consultant voor verschillende organisaties (drugs en verslaving counseling, vaardigheden workshops) en werkte vijftien jaar als een behandelingscoördinator in een psychiatrische instelling. Bij Rob van Boven wordt het geloof van de overlever bewust gemaakt en een juiste plaats gegeven. Het doel is om los te komen van de dwang van het geloof en bewustzijn te ontwikkelen naast deze denk- en voelpatronen. Hoe meer je van het geloof van de overlever bevrijd bent, zonder het te bestrijden, maar door het de juiste plek te geven, hoe vrijer je kan leven.

Luuk Mur ( 1952) is psycholoog en heeft een drietal boeken geschreven over de door hemzelf ontwikkelde hulpverleningsmethode communitysupport. Hij is lid van de Dzogchen Community Nederland. Dzogchen is een vorm van Tibetaans boeddhisme waarbij veel belang wordt gehecht aan de ontwikkeling van individueel bewustzijn. Bij deze traditie streeft men naar non-dualiteit van het bewustzijn. Mensen zijn zich niet alleen bewust ( je weet dat je dit leest), maar je kunt je ook bewust zijn van dit eerste bewustzijn. Dit meta-bewustzijn wordt ‘gewaarzijn’ genoemd.

(Iain McGilchrist -Buddha at the Gas Pump interview – YouTube).

Loslaten van je laatste standpunt, Douwe Tiemersma

12 januari 2011

zie ook de website advaitacentrum “teksten van Douwe”

Loslaten van je laatste standpunt

Douwe Tiemersma: Vanavond gaat het zoals altijd om de essentie. Kun je meegaan en je

standpunt loslaten? Jarenlang heb ik, meer uitgaande van het mentale niveau, gesproken om uit te leggen hoe dat precies gaat. Dat is genoeg geweest. Nu komt het echt op jezelf aan. Kun je op een bewuste manier zo meegaan dat je laatste standpunt verdwijnt?

Blijf heel helder bewust in de open ruimte. Daar zal het gebeuren. Herken de beweging,

herken de ontwikkeling: een steeds verdergaande verruiming, een grotere helderheid van bewustzijn. Die grote helderheid zal er moeten blijven, omdat je in steeds subtielere gebieden komt. Laat de beweging zich doorzetten. Die diepere lagen van het eigen zelf-zijn, geïncarneerd en wel, zijn ontzettend subtiel. Blijf helder bij jezelf in je eigen bewuste zijn, in die grote ruimte. Dan gaat het proces door. Laat het doorgaan, totaal. Dat proces stopt alleen

wanneer er een beperking van je bewustzijn komt. Steeds meer lagen van je beperkte zelf

vallen weg. Op een gegeven ogenblik is er niets meer om weg te vallen.

Zie je dat elke inperking van je bewustzijn, die ontstaat als je je richt op iets specifieks, meteen ook een standpunt oplevert en daarmee een beperkte identiteit? Wanneer het laatste ankertje verdwijnt, verdwijnt de laatste identiteit. Dus als je jezelf niet ergens in vastzet is er alleen maar openheid. Het gaat mis wanneer je zelf in een deel van de schepping duikt en je daarin vastzet. Dan is er dualiteit. Blijf dus bewust aanwezig in dat oorspronkelijke, dat omvattende, wat er ook gebeurt. Wat er gebeurt in de schepping is afhankelijk van alle factoren in de schepping. En blijkbaar moet het dan zo gebeuren. Blijf dus bewust in die oorspronkelijke openheid. Laat je niet afleiden. Wat is belangrijker dan dat?

Merk op wat er gebeurt wanneer je in de buurt komt van dat grote. Alle resten van zelfbeperking worden toch weggevaagd? Dat is overgave: als je dat laat gebeuren en je niet vastklampt aan de oude, beperkte dingen. Dus stel geen vragen meer vanaf het mentale niveau. Vaak heb je zelf al door dat die vragen alleen maar te maken hebben met de moeilijkheden die je al denkend schept. Terugkerend naar de oorspronkelijke openheid is er direct veel meer ruimte, en het denken zwakt af en verdwijnt. Het bewustzijn is direct en primair, daarin worden onmiddellijk dingen vastgesteld zonder scheiding. Daar gaat het om.

Nog een keer: bij de overgang naar het loslaten van je standpunt is er een ontzettend helder bewustzijn, een ontzettend grote intensiteit van bewust-zijn. Blijf helder en je ziet dat het proces van zuivering en overgave radicaal doorgaat. Herken dat proces, zodat je erbij kunt blijven en het zich kan doorzetten. Het kan een zomaar oplossen zijn, een verdampen. Het kan ook zijn dat je het ervaart als een verbranden van alles wat nog gezuiverd moet worden. Laat het doorgaan, tot en met de kern van je standpuntje.

Uitgaande van alle dingen die er zijn, stel je vast: er blijft niets over. Als het eenmaal

duidelijk is, zie je dat het helemaal niets te maken heeft met ‘iets’ en ‘niets’. Het is van een totaal andere orde. Er is vanuit de orde van het spreken en het denken niets over te zeggen.

Het laatste standpuntje verdwijnt, zelfs dat van de globale zijnssfeer.

Blijf in die hoogste helderheid. Dan wordt de bevrijding absoluut. Verder niets. Blijf bij

die essentie, bij die hoogste kennis. Wat er nog gebeuren moet gaat vanzelf door.