Non-dualiteit leert je dat het afgescheiden zelf niet echt bestaat. In eerste instantie is dat een overweldigend besef. Het voelt als de diepste waarheid die je ooit bent tegengekomen. Wanneer die non-duale waarheid zo helder, zo mooi, zo poëtisch wordt verwoord, kan het lijken alsof er niets meer te doen valt, nergens anders meer te zoeken is. Je hebt de ultieme werkelijkheid gevonden. Er is geen individuele doener. Niemand hier. Alleen bewustzijn dat zich bewust is van zichzelf. Het kan erg verslavend worden.
Maar non-dualiteit kan je leven vernietigen als je het verkeerd begrijpt. ‘Geen zelf’ kan gaan betekenen: geen behoeften, geen verlangen, geen verantwoordelijkheid. Niemand die zich hoeft te laten zien, zich hoeft te committeren, kwetsbaar hoeft te zijn, verantwoordelijkheid hoeft te nemen of het harde werk van genezing hoeft te doen. Het wordt het perfecte recept voor vermijding. Om onze menselijkheid te omzeilen terwijl we doen alsof we die hebben overstegen. We weten nu dat trauma in het lichaam leeft, onder het niveau van bewustzijn. Je kunt je niet “als getuige” uit wonden bevrijden die zijn gevormd voordat je taal had. Geen enkele satsang kan het bereiken. Geen enkele erkenning van puur zijn kan het raken. De wond zit daar gewoon. Ongenezen. Etend, terwijl we praten over “bewustzijn”.
En dan de schandalen. Leraar na leraar na leraar. Slapen met studenten, bedrog van echtgenoten, misbruik, machtsspelletjes, doofpotaffaires. Dit is wat er gebeurt wanneer non-duale ‘helderheid’ wordt losgekoppeld van de rommelige, ongemakkelijke realiteit van het mens-zijn. Wanneer alles wordt gereduceerd tot bewustzijn, en de onvolmaakte mens in feite terzijde wordt geschoven. Geen zelf. Geen verantwoordelijkheid. Niemand die zich er iets van aantrekt wie er gekwetst wordt.
Het zenuwstelsel geneest niet in ‘satsang’. Het geneest in relaties, in toewijding, in diepe kwetsbaarheid, door er voor je dierbaren te zijn wanneer elk deel van je weg wil lopen. Door de waarheid te spreken. Wanneer non-dualiteit een vaststaand standpunt wordt, een definitief antwoord, een reeks ideeën om je aan vast te klampen, houdt het op levend te zijn. Het wordt een dogma, een manier om het leven eigenlijk te vermijden. Een manier om je aan je verantwoordelijkheid te onttrekken terwijl je beweert er boven te staan. Een manier om het menselijke te weigeren terwijl je spreekt in de ongerepte taal van het absolute. Ik voel me zo opgelucht dat ik afstand heb genomen van het kader van non-dualiteit. Door de realisaties te behouden maar de sekte achter me te laten, vond ik een vrijheid, vreugde en levendigheid die ik al die tijd had gemist.
