Mindfulness, Thich Nhat Hahn

Overgenomen uit de dagblad Trouw.

Zenmeester Thich Nhat Hanh (85) bracht het fenomeen mindfulness naar het Westen. Vanuit zijn Franse kloostergemeenschap Plum Village laat hij mensen ervaren dat geluk maakbaar is. 'Ik probeer een eeuwenoude schat te ontsluiten.'

Thich Nhat Hanh
Starend in de vijver begint Thich Nhat Hanh (85) de dag. Naast hem zitten 'zijn' nonnen en monniken, allemaal met kaalgeschoren hoofd en gekleed in donkerbruine pij. De zon komt op over Plum Village, het boeddhistische klooster gelegen in een uithoek van de Franse Dordogne. Zoals de zenmeester, vredesactivist en Vietnamese monnik daar zit, op een doorkliefde boomstam, is hij de rust zelve.

Thich Nhat Hanh is de man die het begrip 'mindfulness' introduceerde in het Westen. Mindfulness betekent zoveel als bewust of aandachtig leven. Het begrip heeft in korte tijd een enorme vlucht genomen; massa's mensen zweren erbij, en vooral onder psychologen kent het grote populariteit. Nederland telt inmiddels meer dan vijftig sangha's, lokale meditatiegemeenschappen, geschoeid op de leest van Thich Nhat Hanh. De 2100 kaarten voor zijn lezing, eind augustus in het World Forum in Den Haag, waren in een mum van tijd uitverkocht.

Wat mindfulness echt inhoudt wordt pas duidelijk door te kijken naar hoe de zenmeester beweegt, spreekt en uit zijn ogen kijkt. Vloeiende armbewegingen, behoedzame stappen, doordachte zinnen: hij belichaamt het begrip.

Kort wijst hij naar de vijver; de allereerste lotusbloem van het jaar springt net open. Een 'heilige lotus', voor boeddhisten symbool voor zuiverheid. "Interview die maar", zegt Nhat Hanh, terwijl hij opstaat en wegloopt. "Die heeft je een hoop te vertellen."

Bijna slaat de vrees toe dat de monnik het meent. Een Amerikaanse journalist die voor een interview kwam troonde hij ooit mee op een wandelmeditatie - in volkomen stilte. Sowieso geeft Thich Nhat Hanh nauwelijks interviews, een van de laatsten die de eer had was Oprah Winfrey.

Zijn streven naar vrede ten tijde van de oorlog in Vietnam - hij zette er een grote vrijwilligersorganisatie voor jongeren op - kwam Nhat Hanh duur te staan: hij werd voor bijna veertig jaar verbannen. Martin Luther King, die hem voordroeg voor de Nobelprijs voor de vrede, noemde de zenmeester een 'apostel van vrede en geweldloosheid'.

Nu woont hij al tijden in Frankrijk, vlakbij zijn eigen kloostergemeenschap Plum Village, die hij dertig jaar geleden oprichtte. Er verblijven niet alleen monniken en nonnen, als leek kun je er ook retraites volgen. Canadezen, Brazilianen, Zuid-Koreanen, van over de hele wereld komen mensen naar Plum Village toe. De bewondering voor Thich Nhat Hanh neemt nog net geen vorm van verafgoding aan. Hij woont zelf niet tussen de gemeenschap - om niet voortdurend aangeklampt te worden. Geen overbodige luxe, blijkt wel. Als een Amerikaanse dame hoort dat ik hem zal spreken, vraagt ze me een briefje door te geven aan 'Thay' (meester), zoals zijn volgelingen hem liefkozend noemen. En een Canadese volgelinge gaat nog verder: zij wil dat ik hem haar zelf ontworpen medaillons laat signeren.

Het blijkt mee te vallen. De lotus hoeft niet in zijn eentje alles te vertellen. Thich Nhat Hanh wijst de weg naar zijn kamertje in Plum Village. Daar gaat hij op de grond zitten. Gewoontegetrouw in lotushouding, pal tegen de muur.

Wanneer ontdekte u dat 'mindfulness' u gelukkig maakt?

Thich Nhat Hanh reikt naar zijn kop thee. Minutenlang blijft het stil, voor hij zacht begint te spreken. "Het inzicht kwam langzaam, nadat ik het boeddhisme diep had bestudeerd. Op de goede wijze mindfulness beoefenen, ontdekte ik, brengt geluk. Ook in tijden van oorlog en destructie. Juist toen, in Vietnam. Ik werd overweldigd door wanhoop en zorgen, maar dankzij de oefeningen overleefde ik.

"Zo kon ik mensen helpen. Het 'geëngageerd boeddhisme', zoals ik het noem, is in de oorlog geboren. Mindfulness is ook: bewust zijn van wat er gaande is in de wereld. Weten dat mensen dood gaan door geweld of honger. Praktiseren doe je niet alleen in de tempel, maar ook daarbuiten. Na een bomaanslag kun je gewonden en wezen helpen. Boeddhisme kan overal in de maatschappij gepraktiseerd worden. Door politici, studenten, leraren. En zelfs door soldaten."

Soldaten?

"Ja, net zo goed door soldaten. Door mindfulness aan te wenden als je anderen helpt, houd je het langer vol. Het behoedt je voor wanhoop, woede en frustratie, en levert minder lijden op. Sterker, het lijden wordt opgeheven. Wie toch lijdt, past de oefeningen niet goed toe.

"Honger heb je nodig om met plezier iets te eten. Zo is geluk te herkennen tegen de achtergrond van lijden. Omdat ik de oorlog in Vietnam van dichtbij heb meegemaakt, koesterde ik het stoppen van het doden enorm. Je moet niet te bang zijn voor lijden. Je moet het kunnen aanraken om geluk beter te waarderen."

Wie geen lijden kent, kan dus niet echt gelukkig zijn?

"Overal ter wereld is genoeg lijden om gebruik van te maken. Het is onnodig om daarvoor naar een arm land te reizen. Vieze modder brengt een schitterende lotus tot bloei. Geluk hangt van jou af."

Geluk is maakbaar?

"Ja."

Heeft iemand die ongelukkig is dat dan aan zichzelf te wijten?

"Het probleem is, dat we geneigd zijn om geluk te zien als iets groots. Maar het is iets heel kleins. En het is meteen te produceren. Een paar stappen zetten in mindfulness kan ons lichaam binnen een paar seconden vervullen met geluk, vrede en kalmte. Geluk is een gewoonte, zoals tandenpoetsen. Rustig tandenpoetsen, niet gehaast. Een moeder kan het haar kind leren."

U heeft het boeddhisme vertaald naar westerse methode. Waarom is dat nodig?

"Ik doe dat niet zozeer speciaal voor het Westen, maar voor jongeren, de nieuwe generatie. Want vaak volgen mensen de oude teksten en oefeningen, maar zonder tot de essentie door te dringen. Eigenlijk heb ik een eeuwenoude schat geprobeerd te ontsluiten. De leer was gewoon niet simpel genoeg."

Kan iedereen 'mindful' zijn?

"Ja. Ook wie van nature niet zo aandachtig leeft, kan het met een beetje hulp toch één of twee momenten zijn. Bij de thee of het ontbijt. Desnoods kan een vriend je eraan herinneren. Dat is het fijne van een gemeenschap als Plum Village. Wanneer een ander langsloopt die vrede en energie uitstraalt, weet je weer dat jij daar ook toe in staat bent."

Mindfulness is mateloos populair, het is een heuse industrie geworden. Bent u niet bang dat mensen aan de haal gaan met uw ideeën?

"Begrippen als democratie of vrijheid worden ook verschillend uitgelegd. Natuurlijk is er veel onbegrip over mindfulness. Een groot misverstand is dat het een dogma is, iets theoretisch. Maar het is een vaardigheid. Praten over mindfulness zonder het toe te passen leidt nergens toe."

Maar er ligt bij wijze van spreken zelfs mindfulness badzeep in de schappen.

"Dat is prima, afhankelijk van hoe het gebruikt wordt. Als iemand na het lezen van het woord 'mindfulness' bewuster van zijn douche geniet, is het goed."

Een paar jaar geleden raadde een Nederlandse psychiater zijn cliënte aan te stoppen met haar medicijnen, en moedigde haar aan om naar Plum Village te gaan. Ze raakte in een diepe psychose na een meditatiesessie, en moest acuut opgenomen worden in het ziekenhuis. Wat doet u om dit soort situaties te voorkomen?

"De gemeenschap oefent een aantrekkingskracht uit op mensen met ernstige aandoeningen. Pas is er nog iemand op het dak geklommen. Van gasten die aandoeningen hebben, weten we dat meestal niet, omdat ze dat proberen te verbergen. We zijn geen psychiatrisch ziekenhuis. Als ze hier niet beter worden, ligt dat niet aan het programma.

"Mensen willen vaak te snel gaan. En bijvoorbeeld meteen stoppen met medicijnen. Maar zoiets moet langzaam afgebouwd worden. Misschien zei die Nederlandse psychiater wel: 'Je moet niet rekenen op medicijnen alleen'. Die cliënte wilde het zelf graag horen, denk ik. En hier trof ze niet de juiste broeder of zuster die haar kon helpen. Maar dat laatste kan niet de enige reden geweest zijn dat ze in het ziekenhuis belandde."

Zelf vertelde u over een vrouw die aan kanker leed, opgegeven was door de artsen, en nog maar drie maanden te leven had. Na haar verblijf hier, beweerde u, kon men plots geen tumor meer vinden, en leefde de vrouw nog 19 jaar. 'Mindfulness kan wonderen verrichten', zei u. Gelooft u echt dat deze vrouw beter is geworden door mindfulness?

"Dat weet ik niet precies. Maar het was duidelijk dat ze haar situatie accepteerde, ook de naderende dood, en probeerde te genieten van iedere minuut die ze nog had. Ze wijdde zichzelf honderd procent aan het heden: dat is mindfulness. Wanneer je alles loslaat, heeft je lichaam de capaciteit te herstellen."

Vindt u het niet gevaarlijk om te suggereren dat mensen hier kunnen genezen van dodelijke ziekten?

"Het is gewoon een verhaal, niet bedoeld om iemand over te halen. Er kan een wonder gebeuren als je je lichaam toestaat volkomen te ontspannen. Dat betekent niet dat we aanraden te stoppen met doktersbezoek of medicijnen. We hebben die vrouw zelfs gedwongen naar de dokter te gaan. Het blijft een wonder."

U bent nu 85 jaar. Wat wilt u nog doen?

Bij wijze van antwoord geeft de zenleraar een stomp tegen zijn bovenbeen, en verheft even zijn stem. "Zoals ik het zie, ben ik niet dit lichaam." Hij wijst naar de monniken en nonnen die tijdens het interview niet van zijn zijde zijn geweken. "Ik zie mijzelf in hem, en in haar. Ik zal nog lang voortbestaan. We zijn een rivier, geen druppels water, geen individuen. Wat we willen doen, doen we iedere dag. Er is niets anders waar we op hopen. Jonge mensen blijven komen. De rivier stroomt en groeit, en dat is prachtig. We zien bezoekers hier samen lachen en zich met elkaar verzoenen. Ons geluk is gemaakt van het geluk van anderen. Zo voelen wij het allemaal."

Thich Nhat Hanh schuifelt weg. "Vergeet je de lotus niet? Echt, die heeft je een hoop te vertellen."

The basic unity in every situation (Douwe Tiemersma)

The basic unity in every situation
by dtiemersma
Advaita Post Volume 16, No. 2

Text Satsang

From an advaita talk with Douwe Tiemersma, Schiermonnikoog, February 6, 2005

The basic unity in every situation

With most spiritual traditions it’s about learning to see and experience certain things. These can be beautiful experiences or great truths. But when the person who has these experiences stays more or less the same, what’s really changed? The experiences can be important for the person, so the person remains. In Advaita it’s about a realization that is so radical that everything changes. The insight that breaks through means that a totally different situation arises. There is an insight of how it is, while at the same time, there is an actualization of that newness. Both go together. If you want to stick to a certain place and attempt to understand everything from there, things may become a bit clearer mentally, but it goes no further. You can learn many wise things, but if it stays with: “I know it”, “I find that important”, “Now I know that”, then you get a head full of wisdom while the old situation remains essentially the same. So you can fill up all the bookshelves in your head, but it doesn’t do much. It’s about the complete realization of the absence of the old ‘I’-person, the absence of the ‘I’-person who says, “I think”, “I know”, “I understand”. It’s about that ‘I’ disappearing.

The ‘I’ is a set of self-images, stories and cramps. They are just stories, it’s just a little piece of tension. When you relax, there’s just nothing left. You walk on the beach, the sea, the blue sky and there’s no person to be seen. Actually, this situation is always already there. It’s just that when you hold onto all kinds of things in your head, an ‘I’ gets recreated. When these wrong images disappear, when these contractions disappear, it’s lucid. See how easily this lucidity is disrupted when you create certain images. It clouds the view and narrows the consciousness. When the grasping after those images ceases, it’s all clear again. It’s that simple. That grasping has to do with the creation of boundaries. That is the basis of all suffering. When the grasping disappears, everything is open and lucid; there is no boundary to be seen. For so long as things continue, they happen by themselves. There is no ‘I’ that has to do anything.

But you can’t force that, can you? Doesn’t it just happen to you?

It’s a question of looking. You look and see: there’s absolutely no ‘I’. It’s artificial to bring in all sorts of ideas there. When you let go of all that artificiality there’s no person to be found. You have to think about it in order to create a person again with all kinds of ideas about characteristics, functions, locations, etc… When you just let go of all that, it’s gone. Then, at most, they are phenomena that come and go. They remain light and transparent. There’s no clumping together of something that wants to maintain itself. When these clots dissolve, what’s left over? Temporary energetic phenomena in the great space. It’s a game. So too, reciprocally: don’t restrict one another. Because you don’t just restrict yourself internally, but in relationships, too. All kinds of images are projected onto a particular place with a particular name. Partially, you take that on. Also partially not, and then you emanate: I’ll just show you who I am. Then you get the situation of relationships and individuals who try to hold themselves and each other down to a particular place. When you create separations you need all kinds of external rules in order to keep the ball rolling. Then there can be many ideals, but if the starting point is wrong, the suffering remains. Actually, it’s much more like a sea with waves. A small wave rises and a moment later it’s gone again and then other wavelets arise. There is just one ocean and some wavelets arise there, but the basic unity remains.

Then wouldn’t you be completely unable to communicate with one another? When you use words, immediately there are all kinds of images.

Of course, that’s how it goes, but these are all things that disappear again too. Of course, the chatter about this and that is all nonsense. You shouldn’t make it more important than it is. But what’s it really about? We enjoy being together and so we say something now and then. What we say doesn’t matter that much. The underlying connection doesn’t depend on talk. It wouldn’t be so good if that was the case. So when you talk, don’t restrict the other in images. When it’s a relationship that rests on this deeper connection, something can be said now and then and then it’s good. You can be quiet and then it’s also good.

 

So it’s best to stay with your own openness.

 

That’s the most important. That should be very clear, in every situation. Because every situation has the tendency to harden. Especially in reciprocal discussions, in communication, in relationships, it happens very easily and subtly. It’s not just on the level of the sentences that you speak, it also happens quite directly on the emotional level, on the energetic level. When you stay with yourself, when you remain completely open, then you see a change in your environment. Then something has changed, not only in yourself in relation to this cramp, but you see that the whole situation has changed through this openness. Then the old things just aren’t so important anymore. When you are open, this basic unity is there. You don’t even have a clear center anymore. Then it doesn’t matter anymore if a particular energy comes towards a particular body, you don’t feel attacked by it because you’re not closed in there. If, for example, some aggression comes towards you and you begin to laugh from out of that openness, that aggression is immediately gone.

 

******

dtiemersma | February 1, 2015 at 7:08 am | Tags: recognizing the basic unity in relationships, recognizing the basic unity of life, the basic unity underlying every situation | Categories: Advaita Post | URL: http://wp.me/p29lxm-xB
Comment    See all comments    Like
Unsubscribe to no longer receive posts from thegroundlessopenness.
Change your email settings at Manage Subscriptions.

Trouble clicking? Copy and paste this URL into your browser:
https://thegroundlessopenness.wordpress.com/2015/02/01/the-basic-unity-in-every-situation-2/
Thanks for flying with  WordPress.com

Post NL maakt boeken zoek!

PostNL heeft 25 boeken van onze uitgeverij Advaita kwijtgemaak. Na weken zoeken belde ze me op. Ik kan een nieuwe gratis pakketzegel krijgen van 6,75 euro. PostNl heeft de boeken naar Bussum gestuurd I.p.v. naar Culemborg. Track en Trace blijkt ook geen zin te hebben. Een vergoeding krijgen we niet want het is niet aangetekend verstuurd. Ja, als je alle boeken die je verstuurd moet gaan aantekenen worden de boeken nog duurder ...
Shame on you PostNl. #PostNL

Misschien toch maar DHL of een van de andere gaan proberen.

NU

Het is de tijd dat de libellen sterven. Soms hangen ze nog aan de takken. Overleden en wel. De Libelle is zich nooit bewust geweest van zijn of haar sterfelijkheid. Je kan jezelfs afvragen of ze wel sterven, want er was in feite niemand om te sterven. Er was slechts Leven. Er is slechts het eeuwige NU. Problemen kunnen nooit bestaan in het NU.

Victor

Het volgende gedicht heet Dauwdruppels. (Victor Hooftman)

Dauwdruppel. Dauwdruppel. Dauwdruppel. 

Niets meer aan toe te voegen. 

Illusie (Victor Hooftman)

De pinguïn kijkt verveelt naar buiten.
De zwaan draait zijn nek ver om achter zich te kijken.
De merel kijkt me aan.
De boeddha zit tussen ze in.
In serene rust, te mediteren.
Ze zijn van glas, van hout.
Ik hoor ze zeggen tegen elkaar dat ik niet besta.
Dat ik een illusie ben.
Want ik ben van vlees en bloed.

Victor

Problemen oplossen

Het beste wat je de mensheid kan geven is je eigen realisatie van het Nu. Als je problemen op gaat lossen creëert dat altijd een nieuw probleem. Het nieuwe probleem ontstaat doordat je zelf ook wat wilt bereiken. Onbaatzuchtigheid bestaat niet in het ego.

The best thing you can give to humanity is your own realization of the Now. If you are going to solve problems it always creates a new problem. The new problem arises because you also want to achieve something. Altruism does not exist in the ego.

Victor

Stilte.

Als je het vermogen heb stil te zijn waarom zou je dan niet stil zijn? Hoe brengt stilte iets over?

Victor

De zon blijft schijnen (Victor Hooftman)

De zon blijft schijnen,
Mijn hemel blijft blauw,
Ik ben waar ik zijn moet,
Gearriveerd in het Westen,
Gearriveerd in het Oosten,
Ik hoef niets meer,
Ik ben klaar met het werk,
De zon blijft schijnen,
Maar dat deed hij altijd al,
Achter de wolken altijd en eeuwig,
Ik mag rusten en dansen,
Ik mag schreeuwen en mediteren,
Ik mag alles want er zijn geen normen,
De moraal is weggevaagd,
Ik ben gelukkig,
Omdat ik niets meer hoef,
Ik ben gelukkig,
Omdat ik nog steeds van alles mag.

Defending ...

What are you defending if you exhibit defensive behavior?

Nisargadatta Maharaj

De Nederlandse Advaita is vooral geïnspireerd door Nisargadatta Maharaj. Uit Bombay tweede helft van de vorige eeuw.  Niet iemand uit de hogere kringen maar een verkoper van Indiase sigaretten.  Om een paar leerlingen te noemen die hem bezochten: Wolter Keers, Alexander Smit en Douwe Tiemersma. Op de foto even een kern genoemd van de advaita zoals hij dat puntig kon vertellen.

Victor

Een haiku

Hoe verfrissend
Het hinniken van een pakpaard
Dat is ontdaan van al zijn lasten!

Non-dualiteit van de ervaring

Uit een inleiding en Advaitagesprek met Douwe Tiemersma, Gouda 14 mei 2008 

Ja, we hebben het hier steeds over het herkennen van non-dualiteit. Het is duidelijk: je zult in de praktijk heel helder moeten herkennen dat non-dualiteit de werkelijkheid is, wil de tweeheid en het ermee verbonden lijden oplossen. Heel duidelijk zul je dit ervaringsmatig moeten vaststellen.

In het gevoel is dit het gemakkelijkst. Je kunt je bewust worden van je tastgevoel. Stel je voor dat de wind waait en dat je die wind op je huid ervaart. Welke werkelijkheid is dat? Wat ervaar je nu werkelijk? Er is een gevoel waarbij je niet meer apart de huid ervaart en de wind ervaart. In de ervaring is er één verschijnsel. Je kunt er verder over denken dat het twee kanten heeft, je huid en de wind, maar wat je ervaart is één verschijnsel. Je ervaart niet je huid apart en de wind apart. Ze zijn helemaal samen gekomen. Het is één gevoelsmatig verschijnsel. Noem het maar huid-wind. Ervaar je dat gevoel huid-wind in de ruimte? Zie je dat het lichamelijke van jezelf en wat zogenaamd van buiten komt helemaal samen zijn? De wind die waait. Als huid-wind ga je helemaal mee tot in de oneindige verte. Je moet gewelddadig ingrijpen om die twee weer uit elkaar te halen. In de gevoelsmatige ervaring gaat het alleen maar om dat ene. Dat gevoel huid-wind. De wind is niet zonder huid, de huid is niet zonder wind. Het is één verschijnsel.

Dat is ook zo met de smaak, als je met dit mooie weer een ijsje eet en je dit ijs proeft. Hoe zit het dan? ‘O, wat een heerlijke smaak - aardbeien, bananen, ...’ Hoe zit het daar? Hoe zit het met jezelf wat betreft die smaakervaring en datgene wat je proeft? Dat is toch ook één? Ik las laatst een stukje uit een boeddhistische tekst over het idee van ‘één smaak’. De interpretatie was dat je dan alles ervaart op dezelfde wijze. Er is geen voorkeur, er is geen afkeur. Waar we het in de advaitabenadering over hebben is een diepere betekenis.  In die ene smaak zijn niet alleen de scheidingen verdwenen die je maakt tussen de ervaren objecten, maar ook tussen jezelf, je ervaren en de objecten.. Dan is er niet een apart ‘ik proef’ en ‘dat wat ik proef’. Beide zijn bij elkaar gekomen. Er is één verschijnsel van smaak. Daarom heeft ook die situatie waarin je die ene smaak of dat ene gevoel duidelijk vaststelt, de neiging om universeel te worden. Waarom? Omdat er geen afscheidingen meer zijn. Je proeft iets, een aardbeien-ijsje. Als je heerlijk geniet van de smaak, ga je er gemakkelijk in op. Dan is er alléén maar ‘één smaak’ en die is universeel. Er is niets anders. Je pakt het ijsje en er is nog afstand; je brengt het naar je toe, geniet ervan en er is een samenvallen van jezelf en het ijsje. Je proeft een aardbeienijsje en weg ben je, weg is het ijsje: één smaak. Wat is de werkelijkheid? Je kunt er niets meer over zeggen, behalve dat jezelf en het ijsje één zijn. Dus zo herken je op het zintuiglijke vlak de non-dualiteit duidelijk: zo zit het.

In het horen verdwijnt ook de scheiding. Je hoort mooie muziek en je gaat erin mee: de scheiding is verdwenen. In het meegaan ontwikkelt ‘ik hoor/ben de muziek’ zich ruimtelijk en ontstaat er het letterlijk-oneindige zijnsgenieten. (Er is het geluid van een brandweerauto). Je hoort het geluid van de sirene en je kunt niet zeggen of dat ergens buiten is, of dat dat in je eigen sfeer aanwezig is. Er is een non-dualiteit.

Het zien is sterk dualistisch, want het zien stelt op afstand iets vast. Doordat wij in het Westen heel duidelijk visueel zijn ingesteld, is in ons idee alles op afstand aanwezig. De tweeheid heerst. Maar er is ook een ander zien, een gevoelsmatig zien waarin afstand niet aanwezig is. Als je ziet vanuit je hart merk je dat je in het zien bij en in de dingen bent. Je ziet het licht van de zon en je laat het licht in je komen. Elke afstand is weg. Zon en zelf zijn niet meer apart. Vanuit je hart zie je dan dat zelf-licht overal. Je ziet iemand anders vanuit je hart. De afstand valt weg en direct kun je vaststellen: er is geen tweeheid met die ander maar een non-dualiteit.

Vorm en essentie (Victor Hooftman)

Vorm en essentie. Dat ben je beide. Niet te scheiden. Ik ben een lichaam, ik heb een vorm, maar ik ben ook het leven, de essentie, de kern, tegelijkertijd ook de leegte. En hier wordt het toch wat ingewikkeld.  Je bent de essentie én je bent de leegte. Hou kan dat nou? De kwisvraag voor deze week. Dat kan alleen maar als we de leegte zien en ervaren als scheppende kracht, als potentiële vorm. Of niet?

Victor

Walls (Victor Hooftman)

We are building walls. To protect ourselves against enemy's.  But also between ourselves and our love one's.  We can't help it. It is something automatically.  Can we see it when we are doing it? If we can we have a chance to chance something.  So observe when yourself when you are in action, not afterwards.

Victor

And the river flows ... (Victor Hooftman)

The river will flow and flow.
The river is never the same.
Although it has a permanent name.
Ever and never changing.
Changing the bank a little bit,
But never doing anything.
Still flowing an flowing.
Useful, but never intended to be so.
Reflecting the shadow.
Reflecting life, reflecting the moon,
Reflecting the sun, but never doing something.
Not your river, not my river.
It is just a river.
Just living and dying at the same time.
Born and reborn all the time.
The proces what will continue always. 
Let us be grateful. 

Victor

Good morning!

Everyone likes you :) Iedereen vind je aardig :)

About identification (Douwe Tiemersma)

Gouda on May 22, 2002, continued.

About identification

Q. What about identification which occurs again and again?

Just let an identification actually take place. What happens when you identify with someone? What does it mean? When you actually become identical to someone, the other as form, with a particular body, with characteristics, and so on, is no longer present as such. That’s also the case with your body when you walk and do all kinds of things during the day. Then too, your body isn’t present. Why not? Because you have identified with it. When you dive in somewhere, then you have an internal viewpoint there and a whole world seems to develop itself from there. That happens constantly, when speaking with someone, when viewing a painting or photograph, everywhere.

Considering the Origin as starting point, every identification is a limitation. But beginning from your own world, which has to do with the structure of your own organs and your past, an actual identification with someone else appears to create a greater space. That's why everyone thinks it is such a positive experience. But what does that mean? Yes, that the space of this other is added to yours. You become more spacious. Just take a look what happens when you identify with a group with ideals. Everyone thinks it’s great, because more space comes to your own sphere and an incredible amount of energy comes free. But, by identifying with a group you experience boundaries once again. So the process of expansion can continue ... See these processes. See how it works: experience the expansion and the limitation. These processes always occur. When you begin to look at it more precisely, you will see that the process of expansion can proceed beyond all specific things, that it can become universal. That happens in the same familiar way as the daily processes. So then all the boundaries of identification disappear. In the end you can only say that you are identified with the whole reality, the whole cosmos.

Q. But then you’re still within an experience.

Up until the end there is a certain self-experience, yes. Then there is no longer a perceiving from a distance, but an internal self-experience, without qualities, without form ...

Q. Tensionless ...

Yes, there is a tensionless knowingness.

Q. Is that also there even when you sleep?

When your sphere has actually become a bright emptiness, without forms, then this is consistent with the deep dreamless sleep. Then you are identified with everything, on a level in which the specific forms with their separateness disappear. You see your hand. Just bring it up to your eyes. Do it once: hand, gone. Actually, this hand is no longer there because you have absorbed it into the realm of yourself as first person. That which is the core of the subject can never be perceived as an object. So when you have identified with all these objects, you can let them reenter your core, in your own unobjectifiable source. Then nothing is objective any more.

Q. What do you mean by ‘let them reenter the source’?

You let everything return, sinking back into the core of yourself, the core of your own aware being. See how that goes, not by making a certain picture of it. No, really go back to yourself, to your own self-being. That is your true identity.

Q. You are something and that disappears, but at the same time you remain as that self-being?

There is always that same self-being. You start out from a self-being that is limited, an I-person. Then you start looking at what that I-self-being is in its core. Nothing more. Of course, there is constantly self-being. Everyone begins from that. Only, when you go back and you start exploring what it actually means, then all the characteristics of that I (I-think, I-want, I am so and so) disappear. From a limited form of that self-being, you can let yourself sink backwards into this ground. Then the forms dissolve. Of course that means a surrender; you let yourself totally sink into the source-ocean. Then it is good to realize that you yourself are this source-ocean, that you in essence are That, that you are That in the highest sense, more than whatever you can contemplate. And, you experience it yourself: the letting go in this sphere in which you are yourself in the highest sense.

Secondarily from there, a differentiation of an I can emerge, an I that draws itself up against a world, that wants to do some things and not others.

Continue to look at where you are and in what way you are there. Do you still have a support? Immediately confirm: this is how it is and just let the process of dissolution continue. That is an ongoing self-inquiry, continually looking to see how it is, which form you actually still hold on to, but also a radical letting go.

The more you know ...

J. Krishnamurti was samen met Osho de bekendste leraar in het Westen in de vorige eeuw.

Your own imagination

The only thing what troubles you ...

Godsdiensten

Geloven zijn in hun uiterste vorm altijd bedacht. Meestal niet door de stichter van het geloof (uitgezonderd Mohammed denk ik), want toen was het nog geen geloof. De stichter van het geloof ervoer dingen, had ervaringen van non-dualiteit. Hij, meestal een hij, probeerde die over te brengen op anderen. En toen ging het mis. De volgelingen die het niet 'zagen' bedachten hoe het in elkaar zat en gingen het opschrijven. Nog steeds zie je de non-dualiteit door de verhalen heen als je goed kijkt. Bij het Christendom kan je mooi zien dat er een dozijn evangeliën zijn waarvan er maar vier, 300 jaar later, goedgekeurd zijn. En die van Thomas, die het wel begrepen had, heeft het niet gehaald. Die van Maria Magdalena ook niet trouwens. Dat was de reden dat een leraar met heel veel aanhangers als J. Krishnamurti zo bang was voor bewonderaars. Hij was bang dat ze een geloofsysteem van zijn woorden zouden gaan maken.

Op de foto die ik maakte ergens in Iran zie je een ruïne van een heilg bouwwerk van de Zoroasters, daar waar de vuuroffers plaatsvonden.

Victor

Vervelende mensen vergast

Honderden vrijwilligers tellen vervelende en/of vervuilende mensen
VANDAAG, 09:36 BINNENLAND
ANP
Honderden psychologen en coaches trekken er vandaag op uit om vervelende mensen te tellen. De resultaten moeten in kaart brengen hoeveel vervelende en vervuilende mensen er in Nederland zijn en hoe groot de overlast is die ze veroorzaken. 

Sinds vorige maand mogen vervelende mensen in heel Nederland worden vergast bij overlast of als ze met te veel zijn. Eerder mocht dat alleen rond Schiphol, omdat de mensen daar een gevaar vormen voor het goed en rustig kunnen inchecken. De teller staat nu op:

38.000 V&V mensen.

In Noord-Holland tellen psychologen en coachen dit jaar voor het eerst samen. Voorheen deden ze dat apart en ontstond er nog wel eens discussie over de uitkomsten.

NB Het oorspronkelijke bericht ging vandaag over ganzen. 

De elf grote Upanishaden van Douwe Tiemersma)

Een prachtig boek, samen gesteld en gedeeltelijk geschreven door Douwe Tiemersma is het boek 'de elf grote Upanishaden'. Bedoeld voor alle mensen die de Advaita Vedanta in haar historische context willen kennen.

De Veda vormde de heilige literatuur van de Ariërs die uit het Noorden India binnentrokken. In 1600 voor Christus kwamen ze de Noordelijke passen over om India binnen te vallen. De mannen kwam uit de Russische steppen, via Iran, en hadden hun eigen vedische taal, een taal die vervantschap vertoonde met onze Europese talen. Later is uit deze vedische taal het Sanskriet geboren. In hun geloof stond het vuuroffer centraal. De ceremonies die ze hadden heten de Veda en werden opgeschreven, de Veda's.  Ze werden in  4 delen waren onderverdeeld. Dit gebeurde zo'n 1500 jaar voor Christus. 3500 jaar geleden. 1000 jaar voordat de Boeddha.

Hier werden vervolgens als een soort aanvulling, uitleg of naschrift de Upanishaden aan toegevoegd. Dit gebeurde in de 8e tot 6e eeuw voor onze jaartelling. En hierin komt het Brahman voor het eerst naar voren, het hoogste Zelf, de wereldgrond, Atman. Het interessante is dat deze laatste leringen enigszins geheim waren. Het werd in woudscholen overgedragen van leraar op leerling. 

'Het grootste geheim van de Vedānta,

dat in vroeger tijd is verklaard,

moet niet worden meegedeeld aan wie geen rust heeft,

Noch aan wie geen zoon of leerling is.

Alleen in de vertrouwelijkheid tussen leraar en leerling of tussen vader en zoon zag men mogelijkheden tot begrip.'

Victor

Wat is heilig?

U ziet hier de heilige berg de Ararat in Oost-Turkije. Heilig omdat de ark van Noach daar kwam aanvaren en aanlegde. Hij moet er nog ergens liggen, de ark. Hij ligt op de grens met Azerbeidzjan, Iran en ligt in het Armeense hoogland. Kortom, ons drielandenpunt is er niets bij. De hoogste berg van Turkije, boven de 5000 meter. De vulkaan maakt indruk.

We kunnen elke berg, elke boom, heilig verklaren. Niet raar, in feite is alles een onderdeel van het geheel, en dus heilig. Wij ook? Ja, wij ook. Om dan een berg weer speciaal te aanbidden is apart, maar ach, ook Ramana Maharshi deed het. We kunnen er rustig mee doorgaan. Als we onszelf maar niet vergeten in het geheel. Want iets kan nooit heilger zijn dan degeen die iets heilig verklaard.

Victor

The will, our brain?

See how easy we talk about all sort of things, until there is someone who is questioning you.

Ondergaande zon boven mausoleum (Victor Hooftman)

Dit soort heiligdommen wordt nu vaak gesloopt. Niet recht in de othodoxe leer. Wat doen mensen zichzelf aan? Waar komt die neiging van scheiden tussen jou en mij, tussen jouw geloof en mijn ongeloof, vandaan? Bij het opgroeien leren we onszelf als individu kennen. We krijgen een naam en wat later een gironummer. Als ik de voornaam van mijn schoonmoeder roep dan reageert ze daar nog steeds op. Dement, maar een naam blijf je houden, diep verankerd. Maar als we goed kijken zien we dat de scheidingen niet absoluut zijn. Mensen lijken in de kern op elkaar. En hoe we denken te zijn wordt bepaald door genen, opvoeding en omgeving. Door actie en reactie. Wij verschillen niet veel van alle mensen die we verfoeien.

Dit mausoleum overleefd het wel, die staat ergens in Turkmenistan.

Victor

Voetstappen zijn tijdelijk ... (Victor Hooftman)

Voetstappen in het zand zijn tijdelijk zichtbaar. Een voorbeeld van vergankelijkheid. Het duurt niet lang. Een dag of zo. Net als al mijn teksten en foto's (die ik trouwens allemaal zelf schrijf en neem, maar die gewoon gedeeld mogen worden) is alles tijdelijk. Als we het hebben over de illusie van wat we om ons heen zien hebben we te maken met een ingewikkelde definitie kwestie. De voetstappen hier zijn vergankelijk en dus een illusie, niet teveel aandacht aan schenken, zeggen de Boeddhisten. Vanuit de Advaita Vedanta wordt soms de definitie gehanteerd van 'een niet bestaan'. Kortom, wat we zien en waarnemen bestaat pas als we het waarnemen, zodra we het niet waarnemen is het verdwenen. In onze slaap bestaat de wereld niet. Deze definitie gaat een stuk verder. Maar ook binnen die richting zijn de meningen hierover verdeeld. Een vergelijkbare kijk hebben de mensen van de Cursus in Wonderen. In hun ogen is alles een illusie. Ikzelf hou het op de boeddhistische wijze van kijken. Niets heeft een intrinsieke waarde, alles is vergankelijk, en het tijdelijke is niet de waarheid of het abslolute. Maar in de tussentijd kunnen we best lijden, honger hebben en loont het de moeite deze illusionaire zaken te doorgronden, de oorzaken te ontdekken, de ketens van oorzaak en gevolg te doorzien en het lijden achter ons te laten. Beter gelukkig dan ongelukkig in een illusie. 

Victor

De lotusbloem

De lotusbloem staat voor zuiverheid, puurheid, jouw schoonheid, innerlijke groei en de verbinding met het universum. Niet alleen in het Boeddhisme maar ook in het Hindoeïsme.

Deze symbolische betekenis is de ‘groei naar verlichting’ en zal vooral voortkomen uit het groeiproces van de bloem. De lotusbloem nestelt zich in de modder onder water en groeit dan heel krachtig naar het licht toe, waarna wij een prachtige bloem kunnen waarnemen op het water.

Dit proces kunnen wij ook als mens doormaken, zie dan de modder als onwetendheid en lijden en naarmate je groeit wordt je wijzer en als eenmaal de verlichting is behaalt, straal je net als die prachtige lotusbloem.

So different .... these children (Victor Hooftman)

If you see these two children, you know there is one with an old soul and one with a young soul. How is that possible? We don't know. Some people say it is because one of the two is reborn so many times. I don't believe it. The me, the part of the body, is temporally. If you are death the memorys are disappearing.  And memory's are materialistic.  So forget rebirthing. There is no such a thing. Not on a personal level. What is reborn is life itself. Every day. On an on. But life, joy, is not personal, it is oneness, so it goes on and on. Not your life, my life, but our life, life itself. Yes, life is reborn, but without memorys. And the girls? Coincidence.  Some people are more joyful,  younger then others. Destiny.

Victor

Dient ons geld nog onze samenleving?

Een kennis van mij geeft een uitprobeer workshop geld. Zie hieronder. Aanstaande dinsdag. Daarna wordt er nog wat aan gesleuteld en gaat hij los. Ter info de introductie.

......

Ik ben Rene Visser en ben geinteresseerd in de rol van het geld in onze samenleving.
Voorop staat bij mij de vragen:
Welke invloed hebben onze politici op de Euro? Dient ons geld onze samenleving nog wel? Zijn er nog andere mogelijkheden.
Wat kunnen we zelf doen? Wie kijken nog meer kritisch naar het systeem. Kunnen we met zijn allen een discussie op gang helpen?

We gaan straks het systeem van de Euro bespreken, wie welke rol daarin speelt, wat goed gaat en wat niet en we bespreken een aantal alternatieven.
Het zijn bijna allemaal bestaande, dus werkende, alternatieven die aanvullend, complementair, hun werk doen. We zetten ze op een rij.

In gesprekken met anderen, kom ik "oh ja, dat is bekend terrein tegen" maar vooral veel mensen die er niets van weten en het in eerste instantie ook niet willen geloven.
Daarom geef ik het volgende alvast mee, kan het alvast een beetje indalen en als jullie dat willen kun je onderstaande uitspraken controleren.

"Vaak wordt gedacht, dat geldschepping een overheidstaak is, dat de Nederlandse Bank het geld aanmaakt, het uitgeeft aan banken, die het vervolgens door kunnen uitlenen aan hun klanten.
Ook hoor je dat gedacht wordt, dat door banken uitgeleend geld o.a. bestaat uit spaargelden die klanten bij banken inleggen.
De werkelijkheid zie er iets anders uit: Het meeste geld wordt door banken gecreeerd als ze een lening geven. Er staat dus een schuld tegenover."

Vanuit dit gegeven is mijn nieuwsgerigheid gegroeid en ben ik verder gaan zoeken.
Ongelofelijk? Nee gewoon een kwestie van afspraken over hoe de economie te organiseren en de welvaart verdelen.

Veel bankdirecteuren, politici en economen bevestigen het en verdedigen het ook. Zijn voorstander.

Er is ook een groep economen, bankdirecteuren, politici etc. die kritisch is en voor verandering.
Dirk Bezemer, universitair hoofddocent economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Wanneer een bank een lening verstrekt, creëert deze geld” -
De economen Frans Doorman en Ad Broere bijvoorbeeld. Zie de links onderaan.
Peter Blom, directeur TRIODOS Bank “Het probleem zit hem veel meer in de geldschepping, het feit dat gewone banken, ook de Triodos Bank, geld kunnen scheppen”

Kan dat ook anders?
Er is een brede beweging die vindt, dat het anders moet, in Nederland georganiseerd in o.a. de stichting Ons Geld.

Al een beetje nieuwsgierig?

Met vriendelijke groet,
Rene

Wil je al iets meer weten:
Econoom Ad Broere is verbonden aan de stichting Ons Geld
http://onsgeld.nu/
Voor mensen die onbekend zijn met de materie heeft de stichting een brochure uitgebracht
http://onsgeld.nu/geld_zonder_schuld.pdf
Voor mensen die al iets meer weten heeft econoom Frans Doorman een uitgebreidere bochure samengesteld.
 “naar een nieuw Geldsysteem” (gratis te downloaden).
http://onsgeld.nu/onsgeld-a4.pdf
filmpjes op youtube
https://www.youtube.com/watch?v=01IusDeSPE4

De workshop duurt 1 1/2 a 2 uur.

Met vriendelijke groet,
Rene

Rene Visser
www.fiskerenco.nl
info@fiskerenco.nl
06-2111 1113

Het rad van het leven (Victor Hooftman)

Het rad van het leven zorgt ervoor dat wij als waterdruppels uit het water worden gehaald en er weer terug naar toe vloeien. Als een eindeloze eeuwige beweging als het leven zelf. Zoals het water wordt opgeschept door het rad zo schept het leven ons en laat ons eindeloos ronddraaien. Het moment dat we ons realiseren dat deze druppels die wij zijn nog steeds het water zijn waar we in terugvallen is er niets aan de hand. Dan kunnen we Rusten in Zijn.

Victor

Boeken Douwe Tiemersma naar boeddhistisch archief

Boeken Douwe Tiemersma naar boeddhistisch archief
door DE REDACTIE op 6 JUNI 2015

Het Nederlands Boeddhistisch Archief is zeer onlangs in het gelukkige bezit gekomen van de boekerij van Douwe Tiemersma (7/1/1945 – 3/1/2013). Zijn circa vijfhonderd boeken zullen worden onderbracht in de NBA-bibliotheek in opbouw en vormen een zeer waardevolle aanvulling op de huidige collectie.

Douwe Tiemersma
Douwe Tiemersma studeerde biologie en filosofie in Amsterdam. Hij doceerde enkele jaren biologie op Pedagogische Academies, en was daarna als hoofdmedewerker en docent wijsgerige antropologie en interculturele filosofie verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Vanaf 1980 hield hij, als advaita leraar, gesprekken/satsangs na een ingrijpende ontmoeting met Sri Nisargadatta Maharaj in Bombay die hem een mantra inwijding gaf. Ook gaf Douwe lessen in pranayama, meditatie en hathayoga volgens het advaita perspectief, na in 1972 zijn opleiding als yoga leraar voltooid te hebben. Hij was zowel medeoprichter als eindredacteur van het blad InZicht. Zijn teksten verschenen in diverse boeken en tijdschriften.

Douwe was een pionier in Nederland op het gebied van het non-dualisme. Hij had vanuit die hoedanigheid regelmatig contact met Nederlands boeddhistische leraren zoals bijv. Nico Tydeman, Han de Wit, Ton Lathouwers en Andre van der Braak. Dankzij laatstgenoemde en Herman Koemans werd het NBA in contact gebracht met het Advaita Centrum te Gouda. Zodoende kreeg Douwe’s bibliotheek een nieuw onderdak.

Bron NBA.

http://boeddhistischdagblad.nl/52282-boekerij-douwe-tiemersma-naar-boeddhistisch-archief/

Wolken in stuwmeer (Victor Hooftman)

Foto genomen onderweg tijdens de Camino Primitivo in Noord-Spanje. Een foto die laat zien hoe de werkelijkheid werkt. Wat we hier zien is er wel maar ook niet, althans, niet zoals we het zien. De wolken hangen in de lucht, weten wij met onze kennis. Maar we zien de prachtige wolken ergens op de bodem van het meer. Zo is het ook met onze blik in onze eigen werkelijkheid. We denken dat we in een werkelijkheid leven terwijl het slechts een beeld is van deze werkelijkheid.

Victor

Zelfbewustzijn, Self-consciousness (Victor Hooftman)

Er zijn maar een paar diersoorten zelfbewust. De mens, de mensapen, de dolfijnen en een deel van de olifanten. Is het een zegen of een vloek? Denken over jezelf. Alleen als wij de baas zijn over het denken en niet een slaaf zijn  van continue denkprocessen lijkt mij.

Kunnen we ons zelf bewust zijn van al dat denken? Door permanente keuzeloos gewaarzijn, zoals J. Krishnamurti zei? Let eens op je gedachten, je reacties, op het moment dat ze plaatsvinden. Niet achteraf, analytisch, maar nu. En ontspan je, ga lekker in de tuin zitten, wandel. Het kan mooi zijn, dat zelfbewustzijn maar alleen als we de baas zijn over onze gedachten. 

De vraag wie onze gedachten ziet is een andere. Zijn wij dat, is dat Bewustzijn, maar dan een groter bewustzijn dan het persoonlijke bewustzijn? En waar komen onze gedachten eigenlijk vandaan? En, is het onderscheidt tussen deze zaken eigenlijk wel echt, of een illusie? Een dualisme wat slechts een tijdelijke staat is? Die wij met moeite instandhouden? Is diepe ontspanning niet  non-duaal? En dus de weg die ons uit het dualisme  voert? Er is geen weg, maar als er een weg is, is het deze. En dat noemen we een paradox. 

Victor

The Gift of Life

Van Jane Astin. Beautiful poem about a beautiful paradox.

Greeting the light in you. (Victor Hooftman)

Namasté. I am greeting the live in you, the light in you. What is the difference between life and death? The body dies a second ago, but is still warm. Only the heart is not beating anymore, what is the difference with the living body? Only the sparkling of energy. The difference is not big but also immense.  That is why the people in East say, very polite and right,  I am greeting the light in you. Because that is the most important there is. Relax and see that light. Open to the Openness. 

Victor

When do we wake up?

We zijn niet echt wakker. We worden voortgedreven door oorzaak en gevolg zonder daar vat op te hebben. We kennen de oorzaken niet van ons handelen. Waardoor we ook geen keus hebben. In alle rust en ontspannenheid kijken helpt. Maar we zijn niet ontspannen. De spanning van het ik, de ik kramp, zorgt ervoor dat we niet zien. Daarom is het van belang, voordat we allerlei moeilijke filosofieën of religieuze stromingen gaan bekijken eerst diep te ontspannen. En daarna dieper. Door te mediteren, yoga te beoefenen , lang te wandelen of intensief te sporten.

We're not really awake. We are driven by cause and effect without barrel to have there. We do not know the causes of our actions. So we have no choice. Peace and relaxation can help. But we are not relaxed. The voltage of the I, the I cramp, ensures that we do not see. Therefore it is important, before we go and see all kinds of difficult philosophies or religious persuasions first to relax. And then after we are relax to relax deeper. By meditating, practicing yoga, long walks or playing sports intensively.

Victor

About knowing

From an introduction and talk with Douwe Tiemersma, Gouda, May 22, 2002

About knowing

You say to steadily turn your attention back to its source within. When I look at that flower there, then the impulse is only directed out towards it.

That’s the normal way of knowing.

And everything else that takes place inwardly distracts me from what’s out there.

Yes, that’s possible. The withdrawal is initially necessary in order to become detached from what’s out there. When the attention first really turns back to its source, it creates what I’ve often referred to as an inside-out inversion. Then everything comes back in a wonderful way. It happens very differently than with an internal-external separation. Namely, there’s no longer the old structure, “Me, here, the other things, there, and in between, the relation.” This latter means a concentration of the attention, a fixation, a limiting and frequently, also an obsession. It’s important that that becomes thoroughly broken through. You see that the old form of knowing is so terribly limited, because it always starts out from a particular ‘I’. And indeed, that whole structure can become inflated. What kind of knowing arises then when this flower actually comes totally within? The knowing then becomes more intimate it ever could have been with the distancing manner of knowing. With it there’s no separation any longer between inside and outside, so that you, in a certain sense, are that flower. Everything is present in the realm of Self-being. That’s a very different, intuitive kind of knowing. Traditionally, it’s said of the liberated that they see themselves in everything that’s visible. Which is impossible if you continue to maintain this distancing in your knowing. With this distance you can observe the other, you can also analyze the other, you can pick it apart. So then the other is an object, in contrast to yourself as subject, as the source of perception. But, if just once, all that objectivity were to actually revert to the source of light in yourself, then suddenly everything would prove to turn inside-out. Then there’s no limitation any more in the self-being or in its objects. Both completely merge into one another. Of course there is a thorough knowledge of this and that, but fundamentally, there’s no separation any longer. That’s advaita, non-separateness. It’s not a positive unity, but non-separateness, about which you can’t really say anything else. There is a direct knowing in your own realm. And that is unlimited.

When you start out from an ‘objective’ world and an ‘objective’ knowledge, you go around looking at and labeling everything, you actually want to rule out your subjectivity thereby. That is especially evident in the traditional sciences: if knowledge is to be objective, the subjectivity must be turned off through use of the scientific method. That this could be possible is a delusion. The subject always plays a role. Why? Because there is no aloof perceiving and no perceived external world without a subject which has its own starting point and method of perceiving. Therefore, knowledge is always conditioned. Truth remains a conditional truth.

But now, what is that subject? Traditionally, this is frequently asked in the texts of the ancient Upanishads: who is the actual perceiver? Now, just consider, not this, not that. When you actually realize something of the ultimate perceiver, then this whole structure of perceiver, perceived and perceiving turns out not to exist any longer. Then that perceiving proves to be a direct determination. Precisely because the phenomena are directly perceived phenomena, the perceiving of something is a given. The phenomena are there or they are not. When they are there, it turns out that they are there, as such. This is truth: the appearance of something.

When you begin to think and propose all kinds of intermediate processes of perceiving, you say that perception is indirect. That it makes use of different (sense) organs and all kinds of cognitive schemas. But when you start looking at perception just as it exists in yourself, then it is direct. Then you have nothing to do with eyes, brains and forms of knowing. There is a direct determination. Only when thinking jumps in, then you return to the disassembly, the indirectness. But, thinking is not perceiving.

Does your identifying with a person or a thing also come under that direct knowing?

Yes of course. You don’t have this direct experience only when you’re involved in the advaita approach, rather, it’s constantly there. You experience your identity directly with all kinds of people, especially the ones that are closer to you. When something happens to that other it also happens, more or less, to yourself. In communication, you often need only a word or two from the other in order to understand. Yes, that is a direct knowing. Recognize that everywhere, even in the ordinary seeing of things.

Where does the perceiving take place? Not, like the neurobiologists say, in the brain. That’s nonsense. When there is perception of a landscape, it has everything to do with the landscape, and your brain has nothing to do with it. In the perception itself there is no brain, and if it is there, it’s a brain, perceived as an object. Perception is direct: bam. Something appears here and now, in the light, and it’s there. Even if a little later, you look from the other side and see something different. Even then, there is a direct perception in the here and now. Again and again there is a direct determination or there is not.

Yes, then in principle, all is one. You can take any object …

Yes, every object in perception comes intrinsically linked together with the subject, because otherwise there is no perception. In every perception, there’s actually a timeless moment, pang, and there is something. And that is a process in which the subject and object coincide. As subject you perceive something, and you perceive it as true, even though you may later determine that it was an incorrect perception. Then, namely, there is a new direct determination in the individual sphere.

The determination and the appearance coincide in the immediacy, consciousness and being, subject and object. Prior to their actual coincidence, there is an intuitive, internal perception, a being-knowing, in which you aren’t any different from that which you perceive. When both poles completely coincidence there is nothing more. Still, of this an empty being-knowing is possible.
.....

Reading in Dutch? See the book Satsang http://www.advaitauitgeverij.nl/component/content/article/1298-satsang

UG the enigma...: UG's Parting Remark.....

UG the enigma...: UG's Parting Remark.....: December 2006! It was late afternoon. I was in the office winding up for the day.  Capt. Kamal, our pilot friend rang me on the cell ph...

Mediteren op de Openheid

Uit een Advaitagesprek met Douwe Tiemersma, Gouda 19 september 2007

De universele opening van de eigen sfeer

Het gaat steeds om het openen van jezelf op alle niveaus: je openen in bewustzijn, maar ook je openen in gevoel. Wanneer er weinig bewustzijn is, is dit proces van openen afhankelijk van condities. Dat kun je bijvoorbeeld ervaren tijdens een vakantie in een mooi landschap. Alles kan dan open zijn, je wordt één met het landschap. Maar het is belangrijk om kennis te krijgen van die processen van opening en afsluiting in hun situatie, want pas dan wordt duidelijk hoe de openheid onafhankelijk van condities wordt en altijd aanwezig blijft.

Tot op een bepaald niveau zijn het vooral mentale processen. Wanneer je bijvoorbeeld merkt dat er een concentratie of een beperking in je aandacht is, dat er oogkleppen zijn, ga dan eens precies kijken hoe het zit met die concentratie waardoor een afsluiting ontstaat. Van daaruit kan de aandacht geopend worden. Op een heel letterlijke wijze kun je je iets ruimer oriënteren, een ruimere horizon krijgen. De oriëntatie is dan niet meer gericht op iets waar het bewustzijn tegenaan stoot, maar wordt veel ruimer. Probeer het maar eens: je richt je op een geconcentreerde wijze op de muur, de lamp, of op iets wat je hoort. Van daaruit kan opeens de hele aandacht open komen. Dat gebeurt heel letterlijk. Je zult het concreet moeten ervaren, anders werkt het niet. Ga na wat het betekent om tegen de dingen aan te kijken en wat het betekent wanneer de bewustzijnssituatie opeens oneindig open komt, in alle richtingen. Door kennis en beoefening wordt de opening van jezelf steeds minder afhankelijk van condities.

De advaitaweg kan heel direct zijn. Die directheid vooronderstelt dat je een basis hebt waarin die openheid al aanwezig is. Wanneer die sfeer er duidelijk is, hoef je niets anders te doen dan je daarin te ontspannen. Maar zolang die openheid er niet is, zal er blijkbaar iets moeten gebeuren. Tot op zekere hoogte is er een beoefening nodig om die openheid heel duidelijk aanwezig te laten zijn. Als de geest traag en beperkt is, zal er vanuit het bewustzijn iets moeten gebeuren om die opening te bevorderen. Als het om de radicale openheid gaat, zal die openheid zo sterk aanwezig moeten zijn dat die niet meer verdwijnt. Dat betekent dat er een volledige toewijding aan die openheid zal moeten zijn. Let erop: het is geen oriëntatie op iets. Het is juist een oriëntatie op openheid. Het is een soort meditatie zonder object. Hou het eerst maar op bewustzijn van ‘ruimte’, maar wel ruimte in de meest zuivere vorm, totaal ruim.

Het gaat natuurlijk om jezelf als gevoelsmatig bewustzijn. Bewustzijn en gevoel zullen samen moeten gaan. Het is je gevoelsmatig bewustzijn dat zich oneindig opent in alle richtingen: links, rechts, naar achteren, naar boven, naar beneden. Ga precies kijken. Het is een voortdurend onderzoek. Wat gebeurt er wanneer deze meditatie zich voortzet? Die universele oneindigheidsdimensie in alle richtingen blijft dan aanwezig. Het is je eigen sfeer, je eigen gevoelsmatige bewustzijn. Het is een universele opening van je zelf-zijn. Dit zal heel concreet ervaren moeten worden. Het is als een tastgevoel dat zich uitbreidt. Gevoelsmatig ervaar je dan alles concreet voelend tot in het oneindige.

Als je werkelijk meegaat tot in het oneindige, is er geen scheiding meer tussen binnen en buiten. Wat gebeurt er dan met je centrum? Zie je dat dat gaat oplossen? Dat centrum van ego is er niet meer, want dat beperkte zelf-zijn is nu een onbeperkt zelf-zijn. Die oneindigheid is niet oneindig ver weg, het is ontzettend dichtbij. Alles wat niet oneindig is, gaat oplossen.

Als die oneindigheid overal is, ook daar waar eerst dat centrum zat, is er niets meer te doen. Maar dat geldt alleen voor deze sfeer. In de beginsituatie van beperkt bewustzijn en gevoel zal er natuurlijk wel iets moeten gebeuren. Er moet wakkerheid ontstaan, zodat er een opening komt. Als je in die fase zegt: ik kan toch niets doen voor de verlichting, ik blijf maar zitten, hoe is je situatie dan? Dan is er afgeslotenheid, beperktheid, dufheid. In die situatie is het nodig dat je wakker wordt, anders gebeurt er niks. Pas wanneer die openheid zich zo aandient dat hij nooit meer verdwijnt, is er alleen maar een loslaten in die sfeer van openheid. Dat is geen actie meer, dat is juist een loslaten van alles.

De meditatie op openheid zal zich dus zo moeten ontplooien dat alles in het geding is, je hele bestaan. En dan zeg je niet meer: ik mediteer op iets. Dan is er nog steeds iemand die zit te mediteren. Die iemand is het uitgangspunt en daarin worden allerlei dingen vastgehouden. Wanneer het werkelijk open komt tot in het oneindige, dan vliegt toch alles weg? Het hele centrum van jezelf verdwijnt. Gaat het op deze wijze? Ga

..

Tot zover Douwe Tiemersma

Wilt u meer lezen kunt u het boek op foto kopen. Een geweldig boek over Advaita. Kopieer de volgende link:

http://www.advaitauitgeverij.nl/component/content/article/1298-satsang

Does the world exist? (Victor Hooftman)

There is only a world if there is a me, lot of people say in the Advaita. I don't buy that. There is a me and there is a world. We can discuss this endlessly.  But is is important? Buddha didn't want to discuss the existens of god, because, he said, it only distract us from what is realy important. You and your way to realization. It is mayby the curse of Eastern mysticism that we are focus on this sort of things. Osho said the poverty of India had his course in its believe in reincarnation.  Christians, he said, where a head because christians had only one live to succeed.

Victor

Alles wat gelukkig is heeft waarde.

En voor de rest ... It is just a dream.

Foto Hans Tibbe

Kiezen we zelf een weg?

We worden meegesleurd in de maalstroom der dingen. We hebben het idee dat we constant bezig zijn te kiezen welke richting we uitgaan. Maar dat is een illusie.  We mogen best wel wat meer achterover gaan zitten, meer meegaan met de stroom. Zoveel is er niet te kiezen.

Tao, de weg ...

De weg is het doel en het doel is de weg zou je wel een van de kernbegrippen van het Taoïsme kunnen noemen. Een prachtige ware zin. Als we ons die eigen maken staat weinig ons geluk nog in de weg.

De wereld bestaat niet.

Goed nieuws: de wereld bestaat niet
Wilfred van de Poll − 06/04/14, 19:00

© Oliver Hohmann/Trouw.
De jonge Duitse filosoof Markus Gabriel komt volgende week naar de 'G8 van de Filosofie' in Amsterdam. Hij probeert de mensen van hun laatste restjes godsgeloof te bevrijden.

Ik wil de metafysica - de poging telkens weer een theorie te bedenken over het grote geheel - met wortel en tak uit ons denken rukken
'Nee, het was niet Nietzsche." De Duitse filosoof Markus Gabriel (1980) maalt koffiebonen in de keuken van zijn ruime appartement in Bonn. "Het was Hegel die voor het eerst zei dat God dood was. Dat deed hij al in 1807."

Godachtige denkbeelden
En toch is God, zo stelt Gabriel vast, meer dan twee eeuwen later nog steeds niet helemaal uit onze hoofden verdwenen. "Veel mensen in het Westen die niet meer in God geloven houden er nog steeds godachtige denkbeelden op na", zegt hij.

"Alleen hebben ze het niet meer over God, maar over 'de natuur' of 'het universum'. Het maximaal grote Iets, waar iedereen en alles deel van uitmaakt."

Met die notie heeft Gabriel weinig geduld. Hij wil er 'radicaal' mee afrekenen. Gabriel: "Ik ben ontologisch pluralist: ik geloof niet in één werkelijkheid. Ik ben opgehouden überhaupt in termen van 'delen' en een 'geheel' te denken. Ik wil de metafysica - de poging telkens weer een theorie te bedenken over het grote geheel - met wortel en tak uit ons denken rukken."

Gabriel is hoogleraar kennistheorie aan de Universiteit Bonn. Bij zijn aantreden in 2009 was hij de jongste filosofiehoogleraar in Duitsland ooit. In datzelfde jaar schreef hij samen met de Sloveense denker Slavoj Zizek een boek over waanzin en subjectiviteit in het Duitse idealisme, 'Madness and laughter'.

Maar het was vooral zijn vorig jaar verschenen bestseller 'Warum es die Welt nicht gibt' die hem definitief het pantheon van de Duitse publieksfilosofie in katapulteerde.

Einde van de metafysica
De wereld bestaat niet - dat klinkt provocerend, en zo is het natuurlijk ook bedoeld. Voor de goede orde: Gabriel heeft het niet over 'de planeet aarde', hij heeft het over iets anders, namelijk de aanname dat er een uiteindelijke werkelijkheid is, waar wij allemaal onder vallen en dat alles bij elkaar houdt.

Had hij een boek geschreven met de titel 'God bestaat niet', of 'Het definitieve einde van de metafysica', dan had hij waarschijnlijk alleen maar een vermoeid schouderophalen geoogst. Toch lijkt dat ongeveer wat hij bedoelt.

We gaan zitten in de woonkamer, op antieke Biedermeierbankjes. Vol geestdrift praat Gabriel over zijn studietijd, zijn promotieonderzoek naar het Duitse idealisme uit de negentiende eeuw. En over Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), zijn 'grootste vijand'.

Hij zegt: "Filosofie draait om het vinden van de juiste vijand."

Die zin komt wel van Nietzsche.

Lachend: "Klopt."

Waarom is Hegel uw grote vijand?

"Ik haat hem, en ik denk dat hij fout zat, maar hij is waarschijnlijk wel de grootse filosoof die ooit heeft geleefd. Heel mijn filosofie is ontworpen om met Hegel af te rekenen."

En dus slimmer te zijn dan de slimste filosoof ooit.

"Precies. Zijn 'Phenomenologie des Geistes' en vooral zijn 'Logik der Wissenschaft' zijn de meeste briljante verkenningen van het menselijk denken ooit geschreven. Nu pas beginnen we te begrijpen wat hij eigenlijk aan het doen was. Zijn centrale stelling, in de 'Logik der Wissenschaft', is dat de voorwaarden voor theorievorming anders zijn als je nadenkt over de werkelijkheid als geheel, dan als je nadenkt over dingen ín die werkelijkheid.

Dat onderscheid werkt hij vervolgens helemaal uit. Niemand vóór hem deed het met zo'n helderheid en diepgang. Maar ik betoog dat Hegel fout zat."

Waarom dan?

"Kijk, de hoofdvraag van Hegels filosofie is: hoe krijgen we een vrije samenleving? Om die vrijheid te bereiken moeten we, zegt Hegel, eerst de denkbeelden vernietigen die ons onvrij in onze eigen ogen maken. Daartoe rekent hij ook het idee van een 'totaliteit'. Zoals God, of de Natuur, of de Kosmos, hoe je het ook noemt - Hegel had het over het Absolute. Hegel geeft dat idee van een 'geheel' niet helemaal op, maar hij zoekt een definitie van het absolute die verenigbaar is met onze vrijheid."

Ik weet niet of ik u helemaal volg. Het klinkt nogal abstract. En verwarrend: Hegel wil van het 'absolute' af, maar toch ook weer niet?

"Hij vindt een uitweg, waardoor hij de kool en de geit kan sparen: zowel de gedachte van een geheel, als de vrijheid. Het absolute bestaat volgens Hegel wel, maar niet buiten ons. Het bestaat in onze gedachten. Dit heet absoluut idealisme."

Kortom, de realiteit is een product van onze gedachten?

"Nee, nee, het ligt genuanceerder. Je moet hier heel precies onderscheiden. Alleen de 'werkelijkheid als geheel' bestaat in onze gedachten. Hegel zegt niet: een paard is een product van mijn denken. Dat is een veel voorkomend misverstand over zijn filosofie.

Hegel zegt: het idee van een totaliteit, dát is het product van mijn denken, niet de dingen ín die totaliteit. Mensen vermengen die twee niveaus, Hegels grootheid is nu juist dat hij ze van elkaar onderscheidt, op het niveau van de logica."

Maar goed, u bent het niet met hem eens.

"Inderdaad. Mijn bezwaar is: de totaliteit kan geen onderdeel van de totaliteit zijn."

Eh?

"Volgens Hegel is het idee van totaliteit een product van ons denken. Dat betekent dat het naast andere producten van ons denken bestaat. Maar als het naast andere dingen bestaat, is het geen totaliteit meer. Dat zag Hegel niet."

Sorry, ik snap er niks meer van. Wat moet je in vredesnaam met dit soort hersengymnastiek?

"De vaststelling dat de wereld niet bestaat, heeft belangrijke consequenties. Het geeft je om te beginnen een wapen tegen reductionisme. Want 'de wereld' bestaat niet, maar al het andere wél. Het enige dat je verliest is een illusie. We leven in een tijdperk waarin uit naam van de wetenschap veel kennis wordt vernietigd. Met mijn filosofie krijg je al die kennis terug.

Stel, je zegt: ik weet dat de bomen in mijn tuin groen en bruin zijn. Dan zal een wetenschapper je meteen corrigeren: 'Hoor eens, om te beginnen zijn er hier eigenlijk geen bomen, maar elementaire deeltjes. En verder is er al helemaal niet zoiets als een groene kleur, maar alleen golflengten van het licht'. Daar kan ik me nu tegen verweren."

U wilt de alledaagse kennis redden uit de handen van de wetenschap? Maar die kunnen toch gewoon naast elkaar bestaan? En is het niet heel nuttig om die elementaire deeltjes te begrijpen? Een boom bestáát toch ook uit die deeltjes?

"Ja, natuurlijk is dat zo. En natuurlijk kunnen die twee benaderingen naast elkaar bestaan. Dat is nu juist precies wat ik bepleit. Het zijn de wetenschappers die vaak doen alsof dat eigenlijk niet kan, alsof er een soort ultieme laag is waarop je de rest kunt terugvoeren. De elementaire deeltjes zijn de 'echte' werkelijkheid, onze ervaring is eigenlijk slechts schijn. Ik noem dat 'naturalisme'. Het is erg in de mode.

Neem neurowetenschappers die vinden dat ons bewustzijn en onze gedachten niet meer dan flikkerende neuronen in ons brein zijn: ook zij reduceren alles tot het fysieke. Daar krijgen ze miljoenen euro's subsidie voor. Terwijl ze gewoon ideologie bedrijven, van dezelfde snit als het stalinisme."

Pardon, Stalin? Ze doen aan neurostalinisme?

"Haha. Dat is het. Lees bijvoorbeeld Mao, dat is echt van hetzelfde laken een pak. Puur materialisme. Of zoals Mao zijn denkbeelden omschrijft - Gabriel citeert Mao in het Chinees - 'De leer dat er alleen maar dingen zijn'.

Hij zucht. "Echt, deze manier van denken heeft zoveel problemen dat het ongelooflijk is dat mensen die aanhangen. Mijn volgende boek, dat ik momenteel aan het schrijven ben, heeft als titel: 'Ik ben niet mijn brein'."

Kent u Dick Swaab, de Nederlandse neuroloog die een boek schreef met de titel 'Wij zijn ons brein'?

"Nee."

U wilt afrekenen met de metafysica. Hoe revolutionair is dat? Tal van filosofen hebben dat toch al gedaan?

"Zeker, maar niemand ging zo ver als ik. Of ze deden het op een verkeerde manier, zoals Heidegger en zijn volgelingen, en dan met name Derrida. Volgens hen waren metafysische illusies en totalitaire denkbeelden het product van de rede. Om met de metafysica af te rekenen, rekenden ze af met de rede. Ze waren antirationalistisch. Dat ben ik niet. Ik ben rationalist, ik doe dit alles in naam van de Verlichting. Het was nooit de fout van de rede. Metafysica is gewoon een vergissing."

Kunnen we eigenlijk wel zonder het idee van 'de wereld', ook al zou die een illusie zijn?

"Sommigen menen van niet. Jürgen Habermas had het bijvoorbeeld over een 'formale Weltunterstellung': zelfs als er niet zoiets als een geheel bestaat, blijft het nodig om die te veronderstellen, om betekenisvol te kunnen handelen. Kant en Husserl vonden dat ook. Mijn tegenwerping is: onze daden vinden inderdaad plaats tegen een decor, maar waarom moet dat een alomvattend decor zijn?

Neem dit interview. Er is de locatie: Bonn; er zijn de instituties die het gesprek mogelijk maken, zoals uw krant en mijn universiteit - allerlei zaken spelen mee op de achtergrond van dit gesprek. Maar stel je voor dat er eenhoorns leven in een ander sterrenstelsel waarvan het licht ons niet eens bereikt. Horen die bij dit gesprek?

Er zijn oneindig veel dingen die we niet hoeven te veronderstellen om toch dit gesprek te hebben. We hebben de wereld in de praktijk helemaal niet nodig."

Wat motiveert u? Waarom wilt u zo graag afrekenen met metafysisch denken?

"Het begon ermee dat ik telkens weer mensen ontmoette die zich vastklampten aan hun identiteit en uit naam daarvan anderen uitsloten of geweld pleegden. Ik had een hindoestaanse vriendin, uit een gegoed geslacht uit Noord-India. Deze familie vond zichzelf 'Arisch' en keek neer op de 'zwarten' uit het Zuiden van India. Ik vond dat stuitend.

Ook het naturalisme komt altijd met een verhaal over secularisatie en het Westen. Wij voelen ons verenigd tegen de rest. Dat schept een thuisgevoel, maar het is een koud thuis, een kalte Heimat. Dit idee dat er dat er zo'n thuis is, daar wil ik van af."

U wilt het 'thuis' vernietigen.

"Ja. Ik haal elk huis tegen de grond. Ik bied een filosofie van thuisloosheid. De mens is objectief gezien altijd thuisloos."

Hij denkt na. "Ik kom op voor de vrijheid."

Ben je vrijer als je nergens thuis bent en geen illusies hebt?

"Zonder metafysica is de mens vrijer, daar ben ik van overtuigd. Je kunt niet meer gereduceerd worden tot je brein, of tot je ziel, tot je etniciteit of nationaliteit, of tot überhaupt één domein. En er is ook geen God of zoiets die bepaalt wie je bent. Je mag het zelf bepalen.

Ken je de Amerikaanse televisieserie Seinfeld? Dat is mijn hele filosofie in een notendop. Naar alles in hun leven kijken de hoofdpersonen alsof het compleet optioneel is. Niets ligt vast, er is geen regel, geen enkel kader. Immanuel Kant was nog niet half zo vrij als die New Yorkers in Seinfeld. Ze zijn als Sartre's existentialist: volkomen vrij."

En ze hebben geen idee wat ze ermee aan moeten, met die vrijheid.

"Ik zeg niet dat het makkelijk is om vrij te zijn."

Maar wel: wees allemaal zoals die New Yorkers in Seinfeld?

"Wat ik tegen mensen wil zeggen is dit: geniet ervan. Zolang het duurt. Voor het eerst in de geschiedenis is het mogelijk om zonder metafysica te leven. Die vrijheid kan verloren gaan in de toekomst. En ze was er niet altijd. Dus geniet er gewoon van."

Het zonlicht valt dik en warm naar binnen, buiten kwetteren de vogels. Gabriel laat zijn studeerkamer zien, pal naast een kamer met fitnessapparatuur. Daartussen pendelt hij heen en weer als hij thuis werkt. Hij vertelt over zijn eerste filosofische ervaringen als kind. Toen hij op zijn vijftiende de filosofie ontdekte, wist hij: dat wil ik de rest van mijn leven doen. Sindsdien is hij er dag en nacht mee bezig, vertelt hij.

"Ik ben nu zo versmolten met mijn professionele rol als hoogleraar dat er geen onderscheid meer is tussen mijn dagelijks leven en mijn denken. Zelfs in de supermarkt ben ik aan het filosoferen. Vroeger besefte ik heel goed dat het denken zijn grenzen had, en dat er meer was dan dat. Tegenwoordig val ik nooit meer uit de bubbel van de filosofie."

Eng, eigenlijk.

"Haha. Het ís eng. Het probleem is dat mijn hobby's ook nogal brainy zijn. Ik schaak, leer Chinees. Zelfs als ik met vrienden aan het squashen ben, gaat het in de pauzes onvermijdelijk weer over filosofie. Dan debatteren we verhit over kwesties als het verschil tussen substantiële en functionele functionaliteit. Of iets dergelijks. Daarna squashen we weer verder."

Hij lacht. "Mensen kijken ons altijd een beetje raar aan."

Heidegger de nazi

'Ontluisterend.' Het oordeel van Markus Gabriel over de grote Duitse filosoof Martin Heidegger (1889-1976) is niet mals. Na het lezen van de net verschenen 'Schwarze Hefte', Heideggers privé-aantekeningen uit de jaren '30, wil Gabriel niets meer met Heidegger te maken hebben. Hij schreef er een artikel over voor Die Welt.

"Het is mij duidelijk geworden dat Heidegger echt een nationaal-socialist was", zegt hij. "En veel langer dan hij zelf na de oorlog beweerde. Ik dacht vroeger dat het een korte periode betrof, dat hij gewoon een paar jaar naïef was. Uit de 'Schwarze Hefte' blijkt het tegendeel. Het is verschrikkelijk. De dagboeken vernietigen mijn eerdere beeld.

Natuurlijk, zijn meesterwerk 'Zijn en tijd' (1927) staat los van zijn nazi-sympathieën. Ik zeg niet dat Heidegger een nazi was voordat de nazi's bestonden. Maar zijn latere filosofie, vanaf 1932, dat is nationaal-socialistische filosofie. Dat maakt hem voor mij onacceptabel."